Kształcenie nauczycieli matematyki, geometrii wykreślnej i rysunku geometrycznego w Galicji w latach 1849–1914. Egzaminy nauczycielskie: zarządzenia ministerialne oraz ich realizacja przez komisje egzaminacyjne w Krakowie

Kraków, Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Akta Państwowej Komisji Egzaminacyjnej dla Kandydatów na Nauczycieli Szkół Średnich w Krakowie, 1868–1939, sygn. PKEN 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 46

Circular-Verordnung des Reichskriegsministeriums vom 21. Juni 1870, Abtheilung 6, Nr. 791, betreffend die Bestimmungen bezüglich jener Officiere, welche sich der Lehramtsprüfung für Realschulen, namentlich zum Zwecke ihrer Verwendung als Lehrer in den Militär-Bildungsanstalten zu untersiehen wünachen, [w:] Normalien für die Gymnasien und Realschulen in Österreich. Im Auftrage und mit Benutzung der amtlichen Quellen des k.k. Ministeriums für Cultus und Unterricht, cz. 2, red. E. Edlen von Marenzeller, Wien 1889, s. 428–431.

Erlaß des Ministeriums für Cultus und Unterricht vom 24 Juli 1856, wirksam für den ganzen Umfang des Richtes, womit das, mit Allerhöchster Entschließung vom 17 April 1856, genehmigte definitive Gesetzt über die Prüfung der Candidaten des Gymnasiallehramtes kundgemacht wird, „Landes-Regierungsblatt für das Erzherzogthum Oesterreich unter der Enns” 1856, Abt. 1, s. 317–333.

Erlass des Ministeriums für Cultus und Unterricht, betreffend die nachträgliche Prüfung der Gymnasial Lehramts candidaten [18 Februar 1853], [w:] „Zeitschrift für die österreichischen Gymnasien”, t. 4, Wien 1853, s. 331–332.

Gesetz vom 15. Februar 1870, wirksam für das Herzogthum Ober- und Nieder-Schlesien, betreffend die Realschulen, [w:] Normalien für die Gymnasien und Realschulen in Österreich. Im Auftrage und mit Benutzung der amtlichen Quellen des k.k. Ministeriums für Cultus und Unterricht, cz. 2, red. E. Edlen von Marenzeller, Wien 1889, s. 74–80.

Instructio pro Scholis humanioribus §1. Distributio classium et de munere Professorum, [w:] „Jahresbericht des kais. Kön. Ersten Staats-Gymnasiums in Graz […] vom Director Dr. Richard Peinsich”, Graz 1871, s. 53–59.

Kaiserliche Verordnung vom 27 Juni 1850, Z. 5248, wirksam für sämmtliche Kronländer der Monarchie, wodurch ein provisorisches Gesetz über den Privatunterricht erlassen und vom Tage seiner Kundmachung angefangen in Wirksamkeit gesetzt wird, [w:] Normalien für die Gymnasien und Realschulen in Österreich. Im Auftrage und mit Benutzung der amtlichen Quellen des k.k. Ministeriums für Cultus und Unterricht, cz. 1, red. E. Edlen von Marenzeller, Wien 1884.

Ministerial-verordnung vom 7 Februar 1884, Z. 2117, betreffend die Prüfung der Candidaten des Gymnasial- und des Realschul-Lehramtes, [w:] Normalien für die Gymnasien und Realschulen in Österreich. Im Auftrage und mit Benutzung der amtlichen Quellen des k.k. Ministeriums für Cultus und Unterricht, cz. 2, red. E. Edlen von Marenzeller, Wien 1889, s. 458–485.

Nowe przepisy egzaminacyjne dla kandydatów na nauczycieli w gimnazjach i szkołach realnych, wydał i objaśnił L. Cyfrowicz, Kraków 1884.

Provisorisches Gesetzt über die Prüfung der Candidaten des Gymnasiallehramtes, [w:] „Allgemeines Reichs- Gesetz- und Regierung für das kaiserthum Oesterreich” 1850, Jahrgang 1849, s. 684–699.

Sammlung der Verordnungen und Vorschriften über die Verfassung und Einrichtung der Gymnasien, Wien 1808, s. 68–80.

Schreiben des Ministers für Cultus und Unterricht vom 24 November 1849, Z. 8799, an die Herren Länderchefs von Niederösterreich, Oberösterreich, Böhmen, Küstenland, Steiermark, Illirien, Mähren, Galizien, Bukowina, Kärnten, Tirol, Krakau, Dalmatien, wodurch einige Bestimmungen des Entwurfes der Organisation der österreichischen Gymnasien und Realschulen ohne Verzug in Wirksamkeit gesetzt werden, [w:] Normalien für die Gymnasien und Realschulen in Österreich. Im Auftrage und mit Benutzung der amtlichen Quellen des k.k. Ministeriums für Cultus und Unterricht, cz. 1, red. E. Edlen von Marenzeller, Wien 1884.

„Sprawozdanie c.k. Rady szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w latach szkolnych 1875–1883”, cz. 2, Lwów 1885.

„Sprawozdanie c.k. Rady Szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w roku szkolnym 1891/92”, Lwów 1892.

„Sprawozdanie c.k. Rady szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w roku szkolnym 1895/6”, Lwów 1896.

„Sprawozdanie c.k. Rady szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w roku szkolnym 1898/9”, Lwów 1899.

„Sprawozdanie c.k. Rady Szkolnej Krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w roku szkolnym 1899/1900”, Lwów 1900.

„Sprawozdanie c.k. Rady szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w roku szkolnym 1900/1901”, Lwów 1901.

„Sprawozdanie c.k. Rady szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w roku szkolnym 1903/4”, Lwów 1904.

Ustawy i rozporządzenia obowiązujące w galicyjskich szkołach średnich, zestawił Henryk Kopia, Lwów 1900.

Verordnung des Ministers für Cultus und Unterricht vom 6 October 1870 womit mehrere Bestimmungen der Vorschrift über die Prüfungen der Candidaten des Lehramtes an vollständigen Realschulen abgeändert werden, [w:] Prüfungs-Vorschriften für Candidaten des Lehramts an Realschulen, Wien 1878, s. 19–21.

Verordnung des Ministers für Kultus und Unterricht vom 24. April 1853, wirksam für den ganzen Umfang des Reiches, mit Ausnahme des Lombardiach-venetianischen Königreiches und der Militärgränze, womit eine provisorische Vorschrift kundgemacht wird: A. über die Prüfung der Candidaten des Lehramtes an vollständigen Realschulen; B. in Betreff der Uebergangs-Bestimmungen, nach welchen die Lehramts-Candidaten Ihre Lehrfähigkeit in der nächsten Zukunst zu erproben haben, „Landes-Regierungsblatt für das Erzherzogthum Oesterreich unter der Enns” 1853, Abt. 1, s. 165–182.

Cantor G., Über die Ausdehung eines Satzes auf der Theorie der trigonometrischen Reihen, „Mathematische Annalen” 1872, t. 5, s. 123–132.

Cwojdziński T., Anwendung der Fuchsschen Theorie auf die Differentialgleichung der Gausschen hypergeometrischen Reihe, „Sechszehnter Jahresbericht des Obergymnasiums in Brody für das Schuljahr 1894”, Brody 1894, s. 1–45.

Czaczkowski J., O nauce matematyki w wyższem gimnazyum, cz. 1, [w:] „Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Wyższego Gimnazyum w Brzeżanach”, Sambor 1879, s. 3–46; cz. 2, [w:] „Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Wyższego Gimnazyum w Brzeżanach”, Sambor 1880, s. 5–42.

Czech J., Krótki wykład arytmetyki, Wilno 1809.

Ćwikliński L., Nowe przepisy o egzaminie kandydatów zawodu nauczycielskiego w gimnazjach i szkołach realnych z dnia 30-go sierpnia 1897 roku w stosunku do przepisów z roku 1884, „Muzeum. Czasopismo Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych” 1897, r. 13, z. 11, s. 729–748. Odb. b.m. 1897.

Dobrzański J., Ostatnie lata szkół pijarskich w Galicji w 1772–1784, „Roczniki Humanistyczne” 1954, t. 4, z. 3, s. 1–25.

Domoradzki S., Prace matematyczne w sprawozdaniach gimnazjów galicyjskich, „Antiquitates Mathematicae” 2009, t. 3, s. 243–261.

Domoradzki S., Programy nauczania matematyki w gimnazjach galicyjskich, „Antiquitates Mathematicae” 2009, t. 3, s. 223–241.

Domoradzki S., The Growth of Mathematical Culture in the Lvov Area in the Autonomy Period, Prague 2011.

Du Bois-Reymond P., Versuch einer Classification der willkürlichen Functionen reeler Argumente nach ihren Änderungen in den kleinsten Intervallen, „Journal für die reine und angewandte Mathematik” 1874, t. 79, s. 21–37.

Duda R., Historia matematyki w Polsce na tle dziejów nauki i kultury, Warszawa 2019.

Duda R., Katedry matematyczne i ich obsada na Politechnice Lwowskiej do 1945 r., „Antiquitates Mathematicae” 2014, t. 8(1), s. 47–74.

Duda R., Matematycy polscy na tle dziejów Polski w wiekach XIX i XX, „Antiquitates Mathematicae” 2016, t. 10(1), s. 89–119.

Fialka Z., Über einige mit der Schraubenlinie in Zusammenhang stehende krumme Linien, „Zehnter Jahresbericht des k.k. Real- und Ober-Gymnasiums in Brody für das Schuljahr 1888”, Brody 1888.

Hlibowicki K., O niemożebności algebraicznego rozwiązania równań ogólnych stopnia wyższego niż czwarty, „Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Wyższego Gimnazyum w Tarnopolu za r. szk. 1897/98”, Tarnopol 1898.

Jordan C., Sur la série de Fourier, „Comptes rendus hebdomadaires des séances de l’Académie des Sciences” 1881, t. 92, s. 228–230.

Karpińska K., Scientific novelties implemented into teaching mathematics in secondary schools on the Polish territories in the 19th century. The case of descriptive geometry; [w:] “Dig where you stand” 6 – Proceedings of the Sixth International Conference on the History of Mathematics Education, red. É. Barbin, K. Bjarnadóttir, F. Furinghetti, A. Karp, G. Moussard, J. Prytz, G. Schubring, Münster 2020, s. 205–218.

Karpińska K., Domoradzki S., O egzaminie maturalnym z matematyki na obszarze zaboru pruskiego od XVIII do początku XX wieku, „Antiquitates Mathematicae” 2017, t. 11, s. 157–201.

Knot A., Spór o konwiktorów Akademii Teresjańskiej we Lwowie z 1781 r., „Studia Lwowskie”, Lwów 1932, s. 221–234.

Korczyński J., Elementarna teoria wyznaczników, „Sprawozdanie c.k. Gimnazyum św. Jacka w Krakowie za r. szk. 1891/92”, Kraków 1892.

Kramarz H., Kształcenie nauczycieli gimnazjalnych w Galicji autonomicznej, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny” 1987, z. 109, Prace Historyczne 12, s. 267–285.

Kramarz H., Nauczyciele gimnazjalni Galicji 1867–1914: Studium historyczno-socjologiczne, Kraków 1987 (Prace Monograficzne Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie, t. 80).

Krygowski Z.A., O pewnym zastosowaniu funkcji theta, „Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Gimnazyum I w Przemyślu”, Przemyśl 1900.

Krygowski Z.A., O rozwijaniu funkcji hypereliptycznych pierwszego rzędu na szeregi Fouriera, „Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. II Szkoły Realnej we Lwowie”, Lwów 1905.

Lacroix S.F., Geometryi część I. ułożona podług Lacroix, przez ś.p. X. A. Dąbrowskiego S.P., byłego Profesora Matematyki w Królewsko-Warszawskim Uniwersytecie, wyd. 3, Warszawa 1826.

Lacroix S.F., Geometryi część II. ułożona podług Lacroix, przez ś.p. X. A. Dąbrowskiego S.P., byłego Profesora Matematyki w Królewsko-Warszawskim Uniwersytecie, Warszawa 1826.

Lemoine Edme M.J., Traité élémentaire des mathematiques pures, Paris 1797.

Leniek J., Ks. Izydora Chrościńskiego, pierwszego prefekta gimnazyum tarnowskiego, Kronika z lat 1784–1794 z przydaniem aktów fundacyjnych kolonii akademickiej w Tarnowie z lat 1559 i 1578, jakoteż raportu o jej stanie z r. 1766, „Archiwum do dziejów literatury i oświaty w Polsce”, t. 9, Kraków 1897, s. 295–401.

Libelt K., O szkole realnej, [w:] Karol Libelt. Pisma o oświacie i wychowaniu, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1971, s. 78–181.

Lipiński J., Wewnętrzne urządzenie szkół wojewódzkich 1820 roku, Warszawa 1820.

Lipschitz R., De explicatione per series trigonometricas instituenda functionum unius variabilis arbitrariarum, et praecipue earum, quae per variabilis spatium finitum valorum maximourm et minimorum numerum habent infinitum,disquisitio, „Journal für die reine und angewandte Mathematik” 1864, t. 63, s. 296–308.

Łukaszewicz J., Historia szkół w Koronie i w Wielkim Księstwie litewskim, t. 2, Poznań 1850.

Maryniak M., O równaniach algebraicznych. Według broszury „Studien im Gebiete der numerischen Gleichungen von L. Żmurko”, „Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Wyższej Szkoły Realnej we Lwowie za rok szkolny 1875”, Lwów 1875.

Ministerium des Cultus und Unterrichts, Entwurf der Organisation der Gymnasien und Realschulen in Oesterreich, Wien 1849.

Rakoczy-Pindor K., Wykształcenie nauczyciela gimnazjalnego matematyki w Galicji w latach 1850–1918, [w:] Dzieje matematyki polskiej, red. W. Więsław, Wrocław 2012, s. 163–172.

Ruta Z., Gimnazjum tarnowskie w latach 1784–1794, [w:] „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Krakowie, Prace Historyczne II” 1965, z. 20, s. 67–85.

Sachse A., Versuch einer Geschichte der Darstellung willkürlicher Functionen einer Variablen durch trigonometrische Reihen, Göttingen 1879.

Schinzel A., Teoria liczb w pracach Franciszka Mertensa, „Antiquitates Mathematicae” 2011, t. 5(1), s. 215–226.

Schubring G., Handbook on the History of Mathematics Education, Springer 2014.

Starr F., Vollständiges Sach- und Nachschlage-Register zum österreichischen Reichsgesetzblatte von dessen Beginn 1849 bis zum Jahre 1872, Wien 1872.

Szczepański A., Szkoły w Polsce, Lwów 1866.

Szweykowski W., Uwagi nad wyższemi szkołami polskiemi w porównaniu do niemieckich, Warszawa 1808.

Świeboda J., Dzieje I Gimnazjum w Rzeszowie 1786–1918, Rzeszów 1984.

Tomczyk R., Pierwszy projekt reformy systemu szkolnego w nowożytnej Austrii w okresie panowania Marii Teresy, „Edukacja Humanistyczna” 2011, nr 2 (25), s. 13–22.

Tychowicz I., Ueber den Taylor’schen Lehrsatz im allgemeinen, nebst Angabe der wichtigsten Restformen (Abhandlung mit Zugrundlegung der symbolik des Prof. Dr. Lorenz Żmurko), [w:] „Jahres-Bericht des k.k. zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg”, Lemberg 1879, s. 3–22.

Weierstrass K., Ueber die socratische Lehrmethode und deren Anwenbarkeit beim Schul-Unterricht, „Jahresbericht über das Königl. Progymnasium in Dt. Crone”, Deutsch-Crone 1845, s. 1–11.

Wiedemann G.H., Die Lehre von Galvanismus, t. 1–2, Braunschweig 1861–1863.

Wittstein A., Geschichte des Malfatti’schen Problems. Inaugural-Dissertation zur erlangung der doctorwürde in der Philosophie vorgelegt der Philosophischen Facultät der Friedrich-Alexander’s-Universität zu Erlangen, München 1871.

Wotke K., Das österreichische Gymnasium im Zeitalter Maria Theresias, Berlin 1905 (Monumenta Germaniae Paedagogica, t. 30).

Wuczyńska K., Nauczanie trygonometrii w polskich szkołach średnich. Rys historyczny, [w:] Dzieje matematyki polskiej II, red. W. Więsław, Wrocław 2013, s. 273–326.

Wüllner A., Lehrbuch der Experimentalphysik, t. 1–2, Leipzig 1862–1865.

Zarański S., Komisyja Edukacyi Narodowej a Rada Szkolna Krajowa, Kraków 1870.

Zieliński J., Gimnazjum I pod zaborem austriackim, [w:] Księga pamiątkowa I-go Gimnazjum Państwowego im Mieczysława Romanowskiego w Stanisławowie: wydana z okazji uroczystości jubileuszowych i zjazdu b. uczniów w dniach 21 i 22 września 1928 roku, red. W. Trusz, J. Zieliński, C. Chowaniec, Stanisławów 1929.

Żebrawski T., Bibliografia piśmiennictwa polskiego z działu matematyki i fizyki oraz ich zastosowań, Kraków 1873.