English
Język Polski
Analiza „Strategii adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030 (SPA 2020)”
DOI:
https://doi.org/10.24425/ace.2025.154120Abstrakt
Polska wypada bardzo źle we wszelakich rankingach związanych z ochroną środowiska i zwykle zajmuje w nich końcowe miejsca w stosunku do innych krajów UE. Obecnie jest realizowanych kilka programów i strategii, które mają za zadanie poprawić tą sytuację. Są to zarówno dokumenty o szczeblu krajowym, jak i samorządowym. Autor przedstawia najważniejsze z nich i dokonuje analizy zarówno ich zapisów jak i skuteczność ich wdrażania. Jednym z kluczowych aspektów adaptacji do zmian klimatu jest transformacja energetyczna Polski z energetyki opartej na węglu (obecnie ok. 67%) do źródeł odnawialnych (OZE stanowią obecnie ok. 18%). Niestety na przestrzeni ostatnich lat ustawodawcy i regulatorzy znacząco zahamowali ten proces, szczególnie w zakresie energii z fotowoltaiki (niekorzystne zmiany dla prosumentów) oraz energii wiatrowej (ograniczenie lokalizacji nowych inwestycji) a także biogazowni. Znaczącym problemem jest również ograniczenie finansowania tej transformacji, ze względu na blokadę przez instytucje UE wypłaty środków z Krajowego Programu Odbudowy. Bez odblokowania tych środków i skutecznej realizacji istniejących już programów i strategii, Polska pozostanie jednym z najbardziej zanieczyszczonych krajów UE z archaicznym miksem energetycznym i będzie ponosiła daleko idące konsekwencje na rynkach finansowych, aż do obniżenia ocen kraju przez 3 największe firmy ratingowe.Bibliografia
[1] Ministerstwo Środowiska, “Strategiczny plan adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030”, October 2013. [Online]. Available: https://bip.mos.gov.pl/fileadmin/user_upload/bip/strategie_plany_programy/Strategiczny_plan_adaptacji_2020.pdf [Accessed: 30 Aug. 2023].
[2] European Environment Agency, “Assessing the costs and benefits of climate change adaptation”, 2 March 2023. [Online]. Available: https://www.eea.europa.eu/publications/assesing-the-costs-and-benefits-of, doi: 10.2800/081173 [Accessed: 17 Oct. 2023].
[3] Ministerstwo Klimatu i Środowiska, “Polityka energetyczna Polski do 2040r.”, 2 February 2021. [Online]. Available: https://www.gov.pl/attachment/3209a8bb-d621-4d41-9140-53c4692e9ed8 [Accessed: 9 Jan. 2023].
[4] Polska Agencja Prasowa, “Do 2030 roku 80 proc. energii w Niemczech ma pochodzić z OZE”, 7 July 2022. [Online]. Available: https://forsal.pl/swiat/aktualnosci/artykuly/8487870,niemcy-energia-z-oze-2030.html [Accessed: 9 Jan. 2023].
[5] Najwyższa Izba Kontroli, “Informacja o wynikach kontroli Wdrażanie Programu Priorytetowego “Czyste powietrze”, Warszawa, czerwiec 2022. [Online]. Available: https://www.nik.gov.pl/kontrole/wyniki-kontroli-nik/pobierz,ksi-p_21_053_202107061317351625570255-02,typ,kk.pdf [Accessed: 9 Jan. 2023].
[6] L. Saad, “A Steady Six in 10 Say Global Warming’s Effects Have Begun”, 20 April 2023. [Online]. Available: https://news.gallup.com/poll/474542/steady-six-say-global-warming-effects-begun.aspx [Accessed: 16 Sep. 2023].
[7] Veolia, “Veolia ma barometr transformacji ekologicznej”, 22 February 2023. [Online]. Available: https://www.rp.pl/material-partnera/art38009101-veolia-ma-barometr-transformacji-ekologicznej [Accessed: 6 Sep. 2023].
[8] Najwyższa Izba Kontroli, “Czyste Powietrze” – niewielkie efekty, wielkiego programu”, 4 January 2023. [Online]. Available: https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/program-czyste-powietrze.html [Accessed: 13 Nov. 2023].
[9] Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, “Klimat Polski w 2021”, IMGW, Warszawa, 2021. [Online].Available: https://www.imgw.pl/sites/default/files/2022-04/imgw-pib_raport-klimat-polski_2021_0.pdf [Accessed: 6 Sep. 2023].
[10] Onet/IMGW, “Niezwykłe lato w Polsce. W przyszłości będzie to nową normą”, 30 August 2022. [Online]. Available: https://wiadomosci.onet.pl/pogoda/mamy-w-polsce-lato-grozy-jedna-mapa-dobitnie-to-pokazuje/nq8ncpz [Accessed: 9 Jan. 2023].
[11] D. Długosz, “NASA: w najbliższych latach czeka nas historyczny wzrost poziomu mórz”, 17 February 2022. [Online]. Available: https://www.komputerswiat.pl/aktualnosci/nauka-i-technika/nasa-w-najblizszych-latach-czeka-nas-historyczny-wzrost-poziomu-morz/pe70gzl [Accessed: 9 Jan. 2023].
[12] A. Sosnowska, “Wpływ Rafy Żoliborskiej na warunki przepływu na śródmiejskim odcinku Wisły w Warszawie (km 508-518)”, Acta Sci. Pol. Formatio Circumiectus, nr 14 (1), pp. 179-187, 2015. [Online]. Available: http://acta.urk.edu.pl/pdf-103491-34698?filename=INFLUENCE%20OF%20ZOLIBOZ%20REEF.pdf
[13] TVN, “Wisła coraz płytsza. IMGW prognozuje że stan wody może spaść poniżej rekordu”, [Online]. Available: https://tvn24.pl/tvnwarszawa/najnowsze/warszawa-wisla-coraz-plytsza-imgw-prognozuje-ze-stan-wody-moze-spasc-ponizej-rekordu-6079225 [Accessed: 9 Jan. 2023].
[14] World Health Organization, “Ambient Air Pollution”, 2018. [Online]. Available: https://www.who.int/data/gho/data/themes/topics/topic-details/GHO/ambient-air-pollution [Accessed: 3 Feb. 2023].
[15] B. Kubica-Kasperzec, “rybnik.naszemiasto.pl”, 9 January 2023. [Online]. Available: https://rybnik.naszemiasto.pl/rybnik-przez-lata-byl-na-czele-listy-miasta-w-ktorych-jest/ar/c1-9161439 [Accessed: 3 Feb. 2023].
[16] “Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (przekształcenie) (Tekst mający znaczenie dla EOG.)”, 21 December 2018. [Online]. Available: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32018L2001 [Accessed: 25 Aug. 2023].
[17] Europejska Agencja Środowiska, “Przystosowanie się do zmiany klimatu”, 27 November 2019. [Online]. Available: https://www.eea.europa.eu/pl/themes/przystosowanie-sie-do-zmiany-klimatu/intro [Accessed: 4 Feb. 2023].
[18] “Budując Europę odporną na zmianę klimatu - nowa Strategia w zakresie przystosowania do zmiany klimatu”, 24 February 2021. [Online]. Available: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52021DC0082&from=EN [Accessed: 8 Sep. 2023].
[19] ISAP Sejm, “Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 724)”, 20 May 2016. [Online]. Available: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20160000961 [Accessed: 6 Feb. 2023].
[20] “Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. 2015 poz. 478) z późn. zm.”, 20 February 2015. [Online]. Available: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20150000478/U/D20150478Lj.pdf [Accessed: 31 Aug. 2023].
[21] Ministerstwo Aktywów Państwowych, “Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030”, 18 December 2019. [Online]. Available: https://www.gov.pl/web/klimat/krajowy-plan-na-rzecz-energii-i-klimatu [Accessed: 6 Feb. 2023].
[22] Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, “128 instalacji biogazu rolniczego”, 29 March 2022. [Online]. Available: https://www.kowr.gov.pl/biuro-prasowe/aktualnosci/128-instalacji-biogazu-rolniczego [Accessed: 6 Feb. 2023].
[23] Najwyższa Izba Kontroli, “NIK o barierach rozwoju odnawialnych źródeł energii”, 17 August 2021. [Online]. Available: https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/bariery-rozwoju-odnawialnych-zrodel-energii.html [Accessed: 7 Feb. 2023].
[24] A. T. Papliński, “Ustawa wiatrakowa (10H) utknęła w Sejmie. Dom w pobliżu elektrowni wiatrowej – jakie odległości?”, 6 July 2022. [Online]. Available: https://muratordom.pl/prawo/formalnosci-budowlane/ustawawiatrakowa-dom-w-poblizu-elektrowni-wiatrowej-w-jakiej-odleglosci-aa-Qaqh-9M1b-xDNd.html [Accessed: 7 Feb. 2023].
[25] “Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2023 poz. 553 )”, 9 March 2023. [Online]. Available: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20230000553/T/D20230553L.pdf [Accessed: 30 Aug. 2023].
[26] bank.pl, “Polska ze sprzedaży uprawnień do emisji CO2 uzyskała ok. 57,5 mld złotych, czy te pieniądze wydajemy na transformację energetyczną czy na transfery socjalne?”, 12 January 2022. [Online]. Available: https://bank.pl/polska-ze-sprzedazy-uprawnien-do-emisji-co2-uzyskala-ok-575-mld-zlotych-czy-te-pieniadze-wydajemy-na-transformacje-energetyczna-czy-na-transfery-socjalne/?id=396084&catid=27735&cat2id=18917 [Accessed: 6 Feb. 2023].
[27] J. Frączyk, “Gdzie trafiło 25 mld zł ze sprzedaży praw do CO2? Oto ile rozpłynęło się w budżecie”, 21 January 2022. [Online]. Available: https://businessinsider.com.pl/gospodarka/sprzedaz-praw-do-co2-oto-gdzie-trafilo-25-mld-zl-i-ile-rozplynelo-sie-w-budzecie/859c3l0 [Accessed: 7 Feb. 2023].
[28] Un Global Compact Network Poland, “Małe elektrownie wodne w Polsce”, UN Global Compact Network Poland, Warszawa, 2022. [Online]. Available: https://ungc.org.pl/wp-content/uploads/2022/03/Raport_Male_elektrownie_wodne_w_Polsce.pdf [Accessed: 15 Feb. 2023].
[29] K. Śmietana, “Kontrowersyjna zapora na Wiśle na razie nie powstanie. Ekolodzy chcą rezygnacji z projektu”, 27 October 2022. [Online]. Available: https://gospodarka.dziennik.pl/news/artykuly/8576152,zapora-wisla-ekolodzy-siarzew.html [Accessed: 7 Feb. 2023].
[30] L. Pazderski i M. Pazderska-Szabłowicz, “Jak spółki górnicze zasalają dwie największe rzeki w Polsce” Greenpeace, Warszawa, March 2023. [Online]. Available: https://www.greenpeace.org/static/planet4-poland-stateless/2023/03/e7cd9dd2-greepeace-raport-2.pdf [Accessed: 30 Aug. 2023]
[31] Sól Dębieńska, 2017. [Online]. Available: https://soldebienska.pl/o-firmie/ [Accessed: 7 Feb. 2023].
[32] Polska Agencja Prasowa, “Są pierwsze wyniki kontroli Odry. Setki nielegalnych zrzutów ścieków”, 18 August 2022. [Online]. Available: https://businessinsider.com.pl/gospodarka/sa-pierwsze-wyniki-kontroli-odry-setki-nielegalnych-zrzutow-sciekow/jdvngr8 [Accessed: 7 Feb. 2023].
[33] A. Helbin, “Prawo dla wodoru rodzi się w bólach. Ministerstwo poluzuje gorset?”, 16 December 2022. [Online]. Available: https://www.wnp.pl/nafta/prawo-dla-wodoru-rodzi-sie-w-bolach-ministerstwo-poluzuje-gorset,656360.html [Accessed: 07 Feb. 2023].
[34] G. Wiśniewski, “Produkcja energii elektrycznej z OZE – podsumowanie roku 2021,” 10 January 2022. [Online]. Available: https://www.cire.pl/artykuly/opinie/produkcja-energii-elektrycznej-z-oze-podsumowanie-roku-2021 [Accessed: 7 Feb. 2023].
[35] Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, “Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO)”, June 2022. [Online]. Available: https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/media/109762/KPO.pdf [Accessed: 8 Feb. 2023].
[36] G. Bruszewski, “Pieniądze z UE czekają na Polskę. Polski rząd może je uruchomić”, 22 October 2022. [Online]. Available: https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/8575903,lewica-kpo-bruksela-pieniadze-czekaja.html [Accessed: 8 Mar. 2023].
[37] Centrum Informacji o Rynku Energii, “Krajowy Plan Odbudowy - kluczowe zapisy dotyczące energetyki”, 25 May 2021. [Online]. Available: https://www.cire.pl/artykuly/opinie/185180-krajowy-plan-odbudowy-kluczowe-zapisy-dotyczace-energetyki [Accessed: 8 May 2023].
[38] M. Helak, “Europa przeciw katastrofie klimatycznej “Ranking najbardziej zielonych państw Unii Europejskiej”, Polska Fundacja im. Roberta Schumana, Warszawa, 2022. [Online]. Available: https://www.kas.de/pl/web/polen/einzeltitel/-/content/europa-przeciw-katastrofie-klimatycznej [Accessed: 8 Mar. 2023].
[39] Serwis samorządowy PAP, “GUS: w 2020 r. każdy Polak wytworzył średnio 342 kg odpadów; wskaźnik recyklingu wzrósł o 1,7 proc.”, 1 July 2021. [Online]. Available: https://samorzad.pap.pl/kategoria/srodowisko/gus-w-2020-r-kazdy-polak-wytworzyl-srednio-342-kg-odpadow-wskaznik-recyklingu [Accessed: 9 Oct 2023].
[40] Fundacja Schumana i Fundacja Adenauera, “Europa przeciw katastrofie klimatycznej”, May 2022. [Online]. Available: https://schuman.pl/zielonaUE/ [Accessed: 9 Nov. 2023].
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
