Deliberacja rytualna jako mechanizm legitymizacji reform szkolnictwa wyższego w Polsce (2006–2024)

Abstrakt

Artykuł analizuje rolę deliberacji w procesach kształtowania reform szkolnictwa wyższego w Polsce w latach 2006–2024. Na podstawie badań jakościowych i analizy dokumentów zrekonstruowano przebieg projektowania zmian sektora, mechanizmy ich implementacji oraz procedury ewaluacyjne. W centrum uwagi znalazły się instytucjonalne napięcia, ograniczenia dialogu eksperckiego oraz asymetrie wpływu pomiędzy środowiskiem akademickim a administracją publiczną. Przedstawiono, w jaki sposób spór o kształt reform odsłania strukturalne problemy legitymizacji władzy politycznej i wiedzy eksperckiej. Wyniki badań wskazują na potrzebę wzmocnienia procesów decyzyjnych o komponent deliberacji jako warunek trwałości i społecznej akceptowalności zmian. Wkładem do badań nad politykami publicznymi jest konceptualizacja kategorii deliberacji rytualnej jako odrębnego mechanizmu legitymizującego cykl transformacji ustrojowych. Zaproponowane ujęcie pozwala uchwycić sytuacje, w których formalne procedury partycypacji współistnieją ze scentralizowaną kontrolą decyzji i wiedzy.