Publicystyka społeczno-kulturalna Czesława Miłosza na łamach „Przekroju” w latach 1945–1946

Abstrakt

Przedmiotem artykułu stała się analiza ilościowa i jakościowa cyklu felietonów Kolorowym atramentem oraz innych tekstów publicystycznych Czesława Miłosza drukowanych na łamach „Przekroju” w latach 1945–1946. Łącznie ukazało się sześć tekstów poety pisanych jeszcze w kraju (1945) oraz cztery dłuższe korespondencje własne przesyłane już z emigracji: Anglicy o Polsce i Polak o Anglii, Polska z Nowego Jorku oraz Notatnik Nowojorski I i II (1946). Jeden z felietonów wydrukowanych kolorową czcionką ukazał się bez podpisu autora i najprawdopodobniej był dziełem redakcji krakowskiego tygodnika. Z analizy zawartości treściowej wynika, że Miłosz w swoich tekstach publicystycznych nieustannie konfrontował się z najważniejszymi problemami stulecia, jego twórczość stanowiła wielowymiarową kronikę doświadczeń człowieka XX wieku. Opublikowane przez poetę na łamach „Przekroju” materiały zawierały świadectwo okrucieństwa wojny, a jednocześnie pokazywały wagę kultury i nauki w wolnej Polsce. Pisarz nie oddzielał od siebie sztuki i polityki, uświadamiał, że łączą się one w życiu nieustannie, zwłaszcza w sferze etyki. Pozostawał krytyczny wobec obydwu z nich, będąc wyczulonym na wszelkie przejawy faszyzmu. Żądał zaangażowania od każdego obywatela i twórcy, a jednocześnie sprzeciwiał się twórczości politycznie zaangażowanej, którą postrzegał jako polityczną agitację. Poeta wielokrotnie zachęcał do walki o odzyskanie skradzionych przez Niemców dóbr kultury. W korespondencji własnej z USA pokazywał Amerykę przeciwieństw, która mogła zachwycać i zniechęcać, on sam starał się jej głównie uważnie przyglądać i ją opisywać, pokazując polskiemu „przekrojowemu” czytelnikowi złożoność doświadczeń i przeżyć imigranta.