English
Język Polski
Українська
Русский
Pieśń włóczębna dla panny w powieści Floriana Czarnyszewicza Wicik Żywica
DOI:
https://doi.org/10.24425/slo.2026.158932Abstrakt
The article analyses the description of the Easter ritual of visiting homesteads (валачобніцтва in Belarusian) in Florian Czarnyszewicz’s novel Wicik Żywica (1953). Particular attention is paid to a валачобная song dedicated to a maiden (the daughter of the owner of the house visited by the singers) and to the manner of its performance. Florian Czarnyszewicz (1900‑1964) was a Polish writer born in eastern Belarus. According to the plot of the novel, the ritual takes place on Catholic Easter in 1920 near the settlement of Gorka (under this name the author “hid” the current village of Svisloch, Osipovichi district, Mogilev region). In the article, some components of the ritual described by Czarnyszewicz are compared with data from ethnographic sources. These are the following elements: division of the singers into a principal one and the chorus; a song for a maiden with the motif “A young man goes to war and returns to his homeland to marry”; the refrain ‘Zielony sadzik wiśniowy’; improvisation in the lyrics of the song; the wish for a maiden to get married. The analysis showed that in the novel Wicik Żywica, set in eastern Belarus, the author also used ethnographic details from western Belarus, where he lived in the early 1920s.
Bibliografia
Bogdanovіch A., Perezhitki drevnego mirosozertsaniya u belorusov, Grodno 1895.
Bajków B., Maksimiuk D., Florian Czarnyszewicz. Biografia, t. 1: Znad Berezyny nad La Platę, Białystok – Warszawa 2024.
Bas’ko V. I., Varfalamyeyeva T. B., Kalyandarnyya zvychai i abrady, [v:] Tradytsyynaya mastatskaya kul’tura byelarusaw. T. 1: Mahilyowskaye Padnyaprowye, Minsk 2001.
Bessonov P., Belorusskie pesni, Moskva 1871.
Bułhak, J., Pieśni wielkanocne w Mińszczyźnie (wałaczonniki), „Kwartalnik litewski”, t. 5, 1911.
Bulgakovskiy D., Belorusskie pesni. Volochebnye, «Minskie gubernskie vedomosti» № 23, 1868.
Czarnyszewicz F., Wicik Żywica, Dziekanów Leśny 2015.
Federowski M., Lud białoruski na Rusi Litewskiej. T. 5. Pieśni, Warszawa 1958.
Hrynyevich Ya. I., Byelaruskiya pazaabradavyya lirychnyya pyesni, Minsk 2018.
Hurynowicz A., Zbiór rzeczy białoruskich (z gminy Wiszniewskiej, porafii Żodziskiej, pow. Swiencianskiego, gubiernii Wileńskiej), „Zbiór Wiadomości do Antropologii Krajowej” 1893, t. 17, dział 2.
Juzala G., Semantyka kolęd wiosennych. Studium folklorystyczno‑etnomuzykologiczne, Warszawa 2012.
Kalyandarna‑pyesyennaya tradytsyya Byelaruskaha Panyamonnya w ekspyedytsyyna‑palyavykh zapisakh L. P. Kastsyukavyets, red. T. Kanstantsinava, N. Danilovich, (2 CD‑ROM i brashura), Minsk 2018.
Kutyrëva‑Chubalya G. G., Belorusskie volochëbnye pesni: areologiya, diakhroniya, mezhtsiklovye svyazi, «Awtentychny fal’klor: prablyemy zakhavannya, vyvuchennya, usprymannya» 2016.
Leshkevich A., Apisannye abrada valachobnitstva w ramanye Floriana Czarnyszewicza „Wicik Żywica” yak etnahrafichnaya krynitsa, «Byelaruski fal′klor», № 12, 2025. DOI: https://doi.org/10.29235/2411-2763-2025-12-169-189.
Lis A. S., Valachobnyya pyesni, Minsk 1989.
Lis A. S., Vyalikdzyen’. Valachobnyya pyesni, [v:] Kalyandarna‑abradavaya paeziya, red. A. S. Fyadosik, Minsk 2001.
Mazheyka Z. Ya., Pyesni byelaruskaha Padnyaprowya, Minsk 1999.
Paskhalʼnye obkhody dvorov v Pochepskom rayone Bryanskoy oblasti, [v:] https://www.culture.ru/objects/1923/paskhalnye‑obkhody‑dvorov‑v‑pochepskom‑raione‑bryanskoi‑oblasti.
Pyesni syami vyosak, red. N. Hilyevich, Minsk 1973.
Romanov Ye. R., Materialy po etnografii Grodnenskoy gubernii, t. 1, Vilʼno 1911.
Romanov Ye. R., Belorusskiy sbornik, t. 8‑9, Sankt‑Peterburg 1912.
Rypiński A., Białoruś. Kilka słów o poezii prostego ludu téj naszéj polskiéj prowincji, Paryż 1840.
Sakharaw S. P., Narodnaya tvorchasts’ Lathal’skikh i Ilukstenskikh byelarusaw, Ryha 1940.
Sheyn P. V., Belorusskie narodnye pesni, Sankt‑Peterburg 1874.
Sheyn P. V., Materialy dlya izucheniya byta i yazyka russkogo naseleniya Severo‑Zapadnogo kraya, t. 1, ch. 1, Sankt‑Peterburg 1887.
Shvyed I., Zyalyony kolyer, [v:] Mifalohiya byelarusaw. Entsyklapyedychny slownik, Minsk 2011.
Tavlay G., Belorusskie volochebnye pesni v polietnicheskom kontekste: nekotorye voprosy genezisa i mnogogolosiya, «Awtentychny fal’klor: prablyemy zakhavannya, vyvuchennya, usprymannya» 2016.
Valachobnyya pyesni, red. K. P. Kabashnikaw, Minsk 1980.
Valachobnyya muzychna‑abradavyya tradytsyi byelarusaw, red. T. Kanstantsinava, (2 CD‑ROM i brashura), Minsk 2018.
Vinogradova L. N., Volochebnye pesni, [v:] Slavyanskie drevnosti. Etnolingvisticheskiy slovarʼ, t. 1, Moskva 1995.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Slavia Orientalis
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
