English
Українська
Русский
Język Polski
Rosyjski Kościół Prawosławny wobec zbrojnej agresji na Ukrainę. Narracja wojenna w kazaniach patriarchy Cyryla I
DOI:
https://doi.org/10.24425/slo.2025.156320Abstrakt
The aim of the article is to examine the sermons of the patriarch of the Russian Orthodox Church, Kirill I, in order to find elements that might be regarded as examples of war propaganda. The analysis was based on sermons Kirill I gave during the first two years of the Russian-Ukrainian war (2022-2024). As a result of the examination some mission statements in the patriarch’s utterances were discovered, among which the idea of the ethnical identity of East Slavic nations and the necessity to unify them may be treated as one of the most crucial. The main purpose of Kirill I’s statements is to trigger emotions in his listeners and make them change their attitude to the war and to Ukraine and Ukrainians according to the expectations of the Russian authorities. The vocabulary and the persuasive strategies Kirill has employed in his sermons allow us to qualify his statements as a part of Russian war propaganda.
Bibliografia
Aleynikova S. M., Russkiy mir: belorusskiy vzglyad, Minsk 2017.
Benvenist E., Obshchaya lingvistika, Moskva 1974.
Bralczyk J., O języku propagandy i polityki, Warszawa 2007.
Brekner K. A., Ob upotreblenii slov ‘pravda’ (pravda-spravedlivost’) i ‘istina’ (teoreticheskaya pravda) v russkoy intellektual’noy istorii XIX stoletiya. Na primere N. K. Mikhaylovskogo i P. I. Pestelya, [v:] “Pravda”: Diskursy spravedlivosti v russkoy intellektual’noy istorii, red. N. Plotnikov, Moskva 2011.
Chawryło K., Sojusz ołtarza z tronem. Rosyjski Kościół Prawosławny a władza w Rosji, Warszawa 2015.
Chawryło K., Święta wojna. Rosyjska Cerkiew sakralizuje wojnę z Zachodem, [w:] https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2024-04-12/swieta-wojna-rosyjska-cer-kiew-sakralizuje-wojne-z-zachodem#_ftn1.
Chernikov M. V., Kontsepty ‘pravda’ i ‘istina’ v russkoy kul’turnoy traditsii, „Obshchestven-nyye nauki i sovremennost” 1999, № 2.
Chernova O. E., Ideologema ‘vrag’ v sovetskikh i sovremennykh politicheski oriyentirovannykh tekstakh, „Nauchnyy dialog: Filologiya” 2013, № 5 (17).
Drabczuk M., Przyśpieszona ukrainizacja językowa, „Komentarze IEŚ” nr 676 (188/2022), [w:] https://ies.lublin.pl/komentarze/przyspieszona-ukrainizacja-jezykowa/.
Dubtsova N., The role of the Orthodox Church in advancing Putin’s war messaging, [in:] https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/sites/default/files/2024-02/RISJ%20Fellows%20Pa-per_Natalia_Trinity2023_Final.pdf.
Dutkiewicz G., Szydywar-Grabowska K., Religia w polityce Rosji w latach 1991-2020. Wybrane zagadnienia, „Przegląd Religioznawczy” 2023, nr 1 (287).
Głowiński M., Zła mowa. Jak nie dać się propagandzie, Warszawa 2016.
Graczykowska T., Wybrane cechy języka propagandy politycznej w polszczyźnie radzieckiej okresu międzywojennego (na materiale moskiewskiej „Trybuny Radzieckiej”), „Slavia Orientalis” 2018, tom LXVII, nr 4.
Guseynov G. Ch., Sovetskiye ideologemy v russkom diskurse 1990-kh, Moskva 2004.
Habrajska G., Stereotyp w komunikacji, „Postscriptum Polonistyczne” 2008, nr 1 (1).
Habrajska G., Perswazja i manipulacja w komunikacji. Wybrane zagadnienia, Łódź 2020.
Hado N., Rosyjska propaganda religijna podczas wojny w Ukrainie: historia powstania i mechanizmy oddziaływania, „Media i Społeczeństwo” 2022, nr 17.
Jawor A., Rosyjska cerkiew zawsze w służbie imperium, „Info Security 24” 2024, [w:] https://infosecurity24.pl/za-granica/rosyjska-cerkiew-zawsze-w-sluzbie-imperium.
Kościński P., Przyszłość propagandy w razie zmiany w najwyższych władzach Federacji Rosyjskiej, „Społeczeństwo i Polityka” 2020, nr 2 (63).
Labuda M., Współczesna propaganda rosyjska a wojna w Ukrainie, „Krakowskie Studia Małopolskie” 2023, nr 1 (37).
Lewiński P., Obiekty ideologiczne w argumentacji aksjologicznej, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2018, nr 2 (48).
Ławreszuk M., ‘Święta Ruś’ w relacji z etnofiletyzmem i ideą imperialną, „Rocznik Teo-logiczny” 2022, nr LXIV.
Miturska-Bojanowska J., Język wobec rosyjskiej agresji na Ukrainę. Na materiale języka pol-skiego i rosyjskiego, „Studia Wschodniosłowiańskie” 2023, nr 23.
Olejnik Ł., Propaganda. Od dezinformacji i wpływu do operacji i wojny informacyjnej, Warszawa 2024.
Owsiński P.A., Wypowiedzi Cyryla I w zachodnioeuropejskich i polskich massmediach, czyli Kościół Prawosławny w służbie propagandy wojennej w obliczu agresji Rosji na Ukrainę (2022), „Przegląd Wschodnioeuropejski” 2024, vol. 15, nr 2.
Ozhegov S. I. i Shvedova N. Y., Tolkovyy slovar’ russkogo yazyka, Moskva 2002.
Patrick B.A., 10 przykazań propagandy, tłum. J. Sugiero, Gliwice 2015.
Pecherskaya N., Spravedlivost’: mezhdu pravdoy i istinoy. (Istoriya formirovaniya kontsepta v russkoy kul’ture), [v:] “Pravda”: Diskursy spravedlivosti v russkoy intellektual’noy istorii, red. N. Plotnikov, Moskva 2011.
Petukhov V. V., Barash R. E., Russkiye i ‘Russkiy mir’: istoricheskiy kontekst i sovremennoye prochteniye, „Polis. Politicheskiye issledovaniya” 2014, № 6.
Pieczyński M., Nie ma innej Rosji, Warszawa 2024.
Pieczyński M., Stalin wiecznie żywy. Obraz czerwonego cara we współczesnej publicystyce, literaturze i teatrze rosyjskim, Warszawa 2023.
Propovedi Svyateyshego Patriarkha Kirilla, [v:] http://www.patriarchia.ru/patriarh/sermons.
Reglińska-Jemioł A., O związkach tańca z propagandą – przypadek Siergieja Połunina, [w:] Zjawiska propagandy i manipulacji w prasie, telewizji, radiu i Internecie, t. II, red. P. Czar-nek-Wnuk i Z. Nacewska, Łódź 2023.
Rogalska M., „O czym nie można mówić, o tym trzeba milczeć”? – obszary językowo tabuizowane w tekstach prasowych z okresu żałoby narodowej po śmierci Józefa Piłsud-skiego, „Adeptus. Pismo Humanistów” 2014, nr 3.
Sładkiewicz Ż., Rola eufemizmów w kreowaniu obrazu rzeczywistości wojennej: pragmaling-wistyczna analiza rosyjskiego dyskursu medialnego na temat wojny w Ukrainie, „Przegląd Wschodnioeuropejski” 2024, nr 15 (2).
Smirnova E. E., Kontsept 'pravda' v russkoy yazykovoy soznanii (na materiale fol’klornykh tekstov, tolkovykh i frazeologicheskikh slovarey sovremennogo russkogo yazyka), „Filolo-giya. Vestnik Nizhegorodskogo universiteta im. N. I. Lobachevskogo” 2010, № 5 (1).
Starodubtseva A., Etnokul’turnaya identichnost’ russkikh Ukrainy: yazykovoy vopros, „Studia Rusycystyczne” 2021, № 29.
Szymanek K., Sztuka argumentacji, Słownik terminologiczny, Warszawa 2004.
Tołstoj L., Spowiedź, przeł. B. Baran, A. Kunicka, Warszawa 2023.
Wierzbiński J., Kontsept mat’ v russkoy i pol’skoy lingvokul’turakh, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica” 2017, № 14.
Vezhbitskaya A., Russkiye kul’turnyye skripty i ikh otrazheniye v yazyke, „Russkiy yazyk v nauchnom osveshchenii” 2002, № 2 (4).
Woźniak S., Czeluskin A., Rosyjska Cerkiew Prawosławna a imperialna polityka Kremla, „Przegląd Geopolityczny” 2023, nr 43.
Wyszczelski L., Moskiewska i kijowska wizja interpretacji sporów o przeszłość ciągłości historycznych korzeni wzajemnej państwowości, „Pomiędzy. Polsko-Ukraińskie Studia Interdyscyplinarne” 2023, nr 1(8).
Zwoliński A., Wojna – wybrane zagadnienia, Kraków 2003.
Żydek M., Rosja a ‘Święta Ruś’. Obraz ojczyzny w twórczości prozaików pierwszej fali emigracji rosyjskiej, „Roczniki Humanistyczne” 2002, nr 50/7.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Slavia Orientalis
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
