English
Українська
Русский
Język Polski
Językowy obraz religii i Kościoła katolickiego w publicystyce Jana Hempla (Wiślaka)
DOI:
https://doi.org/10.24425/slo.2025.154385Анотація
The main issue discussed in this article is the linguistic view of religion and the Catholic Church in the opinion journalism of Jan Hempel (Wiślak). Hempel published in the Polish left-wing inter-war press ("Myśl Wolna", "Dźwignia", "Nowa Kultura") and the Polish-language Soviet propaganda journal "Bezbožnik Wojujący". The author in analysing the linguistic mechanisms within the creation and pejorativization of the objects, shows Hempel's ideological motivation reflected in verbal layer of text. Hempel mainly used intricated forms of descriptions, epithets and metaphors. He depreciated and desacralized the objects with colloquial, dismissive language, lowercase letters, ironic quotation marks and distancing modalizers. The article reconstructs this pejorative linguistic view of 'ideological enemies'.
Посилання
Czarnecka K., Redaktorzy i autorzy prasowi: Hempel Jan Hieronim, [w:] Prasa polskojęzyczna w początkach sowietyzacji Ukrainy. Wybór źródeł, red. E. Dzięgiel, 2016, [w:] https://prasapolukr.ijp.pan.pl/.
Dominko J., Jan Hempel, teoretyk i działacz spółdzielczości robotniczej, Warszawa 1960.
Dorosh A., Obraz pravoslavnogo svyashchennosluzhitelya-renegata v sovetskoy antireligioznoy propagande v 1922-1923 gg., «Kaspiyskiy region: politika, ekonomika, kul'tura» 2021, nr 3 (68).
Dziamski S., Jan Hempel: poganin, anarchista, komunista, „Inny Świat" 2003/2017, nr 1(18), [w:] https://innyswiat.com.pl/jan-hempel-poganin-anarchista-komunista-18-12003/.
Gajda A., Jan Hempel: neopogaństwo lewicowe, „Państwo i Społeczeństwo" 2012, nr 3 (XII).
Graczykowska T., Klecha, księżulek, opryszek w sutannie – uwagi o antyreligijnej polityce władz radzieckich wobec Kościoła katolickiego w okresie międzywojennym (na materiale moskiewskiej gazety „Trybuna Radziecka"), „Roczniki Humanistyczne" 2022, t. 70, nr 7.
Kishkina A., Antireligioznaya propaganda na stranitsakh zhurnala «Bezbozhnik». Diplomová práce. Praha 2021.
Kojkoł J., Twardowski – Rubczyński – Hempel. Religia jako humanistyczny element myślenia o rzeczywistości społecznej, „Człowiek i Społeczeństwo" 2015, nr 39.
Kominek A., Językowy obraz Kościoła z punktu widzenia głównych sił społecznych w Polsce w latach 1980-1981, „Etnolingwistyka" 1996, nr 8.
Korotych K.V., Movni sposoby dyskredytatsiyi relihiyi v radyans'komu dyskursi (na materiali ukrayins'koyi presy 20-30-kh rokiv XX stolittya), «Visnyk Kharkivs'koho natsional'noho universytetu imeni V.N. Karazina. Seriya: Filolohiya» 2012, vyp. 66, nr 1021.
Kosobudzka E., Propaganda językowa jako narzędzie walki władz PRL z Kościołem katolickim na Lubelszczyźnie, „Rocznik Lubelski" 2012, nr XXXVIII.
Ławrynow D., Kreowanie negatywnego obrazu instytucji religijnych w polskojęzycznej propagandzie radzieckiej okresu międzywojennego (na podstawie czasopisma „Bezbożnik Wojujący"), „Ling Varia" 2022, t. 17, nr 2 (34).
Ławrynow D., Językowy wizerunek osób duchownych w czasopiśmie „Bezbożnik Wojujący" (Moskwa, 1929-1935), „Język Polski" 2023, nr CIII, z. 1.
Łętocha R., Jan Hempel: turbosłowianin, neopoganin, anarchista, spółdzielca, komunista, „Nowy Obywatel" 2018, nr 26 (77), [w:] https://nowyobywatel.pl/2018/05/13/jan-hempel-turboslowianin-neopoganin-anarchista-spoldzielca-komunista/.
Mazur R., Obraz Kościoła katolickiego w polskiej prasie komunistycznej w latach 1945-1956, Kraków 2023.
Mazurek J., Chłopskie wychodźstwo z ziem polskich do krajów Ameryki Łacińskiej w publicystyce i myśli społeczno-politycznej Jana Hempla, „Myśl Ludowa" 2016, nr 8.
Mazurkiewicz M., Dwa spojrzenia na pracę. Perspektywa interpretacyjna a znaczenie słowa, [w:] Językowy obraz świata, red. J. Bartmiński, Lublin 1990.
Pankiewicz M., Jan Hempel w Brazylii, „Problemy Polonii Zagranicznej" 1962-1963, t. 3.
Papiewska W., Jan Hempel, wspomnienia siostry, Warszawa 1958.
Puzynina J., Problemy wartościowania w języku i w tekście, „Etnolingwistyka" 2004, nr 16.
Rutkowski K., Leksyka konfesyjna w języku rosyjskim okresu radzieckiego, Białystok 2007.
Semenov G.S., Zubova G.I., Rushinskaya N.I. i dr., Kniga Pamyati zhertv politicheskikh repressiy. Mytishchinskiy munitsipal'nyy rayon Moskovskoy oblasti, Moskva 2009.
Szmyd J., Jan Hempel. Idee i wartości, Warszawa 1975.
Tomasiewicz J., Rewolucja narodowa. Nacjonalistyczne koncepcje rewolucji społecznej w Drugiej Rzeczpospolitej, Warszawa 2013.
Wojnarowicz E., Jan Hempel, „Kalendarz Wolnej Myśli" 1960.
WSJP PAN: Wielki słownik języka polskiego PAN, red. P. Żmigrodzki, Kraków 2007, [w:] https://wsjp.pl/.
##submission.downloads##
Опубліковано
Як цитувати
Номер
Розділ
Ліцензія
Авторське право (c) 2026 Slavia Orientalis
Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
