Rozdziobią nas czarne łabędzie, czyli o konserwatywnym milenaryzmie i graniu na aferę

Abstrakt

W artykule zostało przedstawione pojęcie konserwatywnego milenaryzmu jako narzędzia analitycznego do rozpoznawania współczesnych konserwatywnych mobilizacji politycznych. Celem tekstu jest inspirowana pojęciem retrotopii Zygmunta Baumana reinterpretacja klasycznej typologii utopii Karla Mannheima. Autorka wychodzi od mannheimowskiej kategoryzacji świadomości utopijnych określonej przez stosunek do czasu i rekonfiguruje ją tak, by opisać hybrydową formę politycznej praktyki łączącą milenarystyczny imperatyw natychmiastowości z konserwatywną orientacją na przeszłość. W perspektywie mannheimowskiej chiliazm czy też milenaryzm to rodzaj utopijnej aktualizacji przyszłości, a konserwatywna utopia rekonstruuje przeszłość jako źródło odnowy; prezentowana koncepcja syntetyzuje te dwie orientacje w jedną kategorię analityczną, użyteczną do badania współczesnych politycznych strategii legitymizacyjnych. Artykuł omawia trzy powiązane wymiary konserwatywnego milenaryzmu. Pierwszy z nich określono jako imperatyw zwrotu wstecz. Drugi – to przekonanie, że zwrot ten nie tylko zatrzymuje ruch do przodu, ale też stanowi unieważnienie procesu historycznego. W konsekwencji powstaje element trzeci, czyli obraz przyszłości jako niezmiennego trwania teraźniejszości – totalny prezentyzm, w którym bezruch staje się aktywną strategią ochrony status quo.