Wiecznie aspirujący. konsekwencje miejsca Polski w globalnej stratyfikacji nauki w kontekście dyskusji o ewaluacji nauki

Abstrakt

Autor proponuje teoretyczną reinterpretację polskiej debaty o ewaluacji nauki, ujmując ją jako efekt położenia Polski w globalnej stratyfikacji nauki. Punktem wyjścia jest hipoteza, zgodnie z którą Polskę można opisać jako system ulokowany na aspirujących półperyferiach – zależny od zewnętrznego uznania, lecz niezakotwiczony trwale w centrum światowej nauki. W takich warunkach internacjonalizacja i wskaźniki nie są wyłącznie technikami oceny ani neutralnymi narzędziami zarządzania, lecz stają się także walutami uznania i przedmiotem sporów o członkostwo w uprawomocnionym obiegu naukowym. Autor łączy koncepcję konformizmu statusu pośredniego (ang. middle-status conformity) z teorią rytuałów interakcyjnych Randalla Collinsa oraz pojęciem kapitału metrycznego, aby zbudować model interpretacyjny, który wyjaśnia, dlaczego systemy aspiracyjne wykazują szczególną skłonność do konformizmu wobec norm centrum, a zarazem z jakich powodów reakcje poszczególnych aktorów na reformy nauki pozostają zróżnicowane. Wywód opiera się na rekonstrukcji literatury dotyczącej globalnej stratyfikacji nauki, polskich badań nad ewaluacją oraz problemowej lekturze dokumentów regulacyjnych i wybranych tekstów polemicznych. Wynikiem dociekań jest propozycja, by spór o ewaluację ujmować nie jako konflikt między jakością i lokalnością, lecz jako konflikt między strategiami uzyskiwania uznania.