English
Język Polski
Research queries as a ‘succour’ for the Confederates on the basis of Józef Aleksander Jabłonowski’s correspondence
Abstract
The text discusses the reconnaissance conducted by the voivode of Nowogródek, Prince Józef Aleksander Jabłonowski, in Cluny Abbey and Dijon Cathedral in early 1763. Jabłonowski, a learned magnate, was searching for the traces of two Polish rulers, Prince Casimir I the Restorer and Prince Władysław the White, Duke of Gniewkowo, a pretender to the Polish throne. Both were to be featured in Jabłonowski’s “Rapports entre les Royaumes de France et de Pologne”, a multivolume work on centuries of Polish-French contacts, prepared in 1773. With this French-language publication, Jabłonowski wanted to turn the tide for the Polish-Lithuanian Commonwealth, which was finding itself in an increasingly precarious position on the international stage, and influence both diplomatic priorities and real actions of the French ruling elite. The end of the Russo-Turkish War and the loss of hope for a Bar Confederation victory shattered the prospects of publication. All plans, drafts, notes, guides, extracts, fragments and letters related to this project can be found in the manuscript collection of the Princes Czartoryski Library in Kraków.
Downloads
References
Kraków, Biblioteka ks. Czartoryskich, sygn. 1139
Kraków, Biblioteka ks. Czartoryskich, sygn. 1141
Kraków, Biblioteka ks. Czartoryskich, sygn. 1142
Kraków, Biblioteka ks. Czartoryskich, sygn. 1144
Kraków, Biblioteka ks. Czartoryskich, sygn. 1154
Kraków, Biblioteka ks. Czartoryskich, sygn. 1158
Kraków, Biblioteka ks. Czartoryskich, sygn. 1159
Kraków, Biblioteka ks. Czartoryskich, sygn. 1161
Kraków, Biblioteka ks. Czartoryskich, sygn. 1163
Lwów, Biblioteka im. W. Stefanyka NAN Ukrainy we Lwowie, fond 103 (Arch. Sapiehów z Krasiczyna), dział II, teka 379, 422, 436
Lwów, Biblioteka im. W. Stefanyka NAN Ukrainy we Lwowie, fond 103 (Arch. Sapiehów z Krasiczyna), dział IX, teka 151
Wrocław, Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, sygn. 9656/II
Bibliotheca Jablonoviana olim Saltheniana, [b.m.] 1752.
Blondel D., Genealogiae Francicae plenior assertio, t. 2, Amstelaedami 1654.
Fleury C., Histoire ecclesiastique. Depuis l’an 925 jusqu’a l’an 1053, t. 12, Paris 1722.
Jan Skala z Doubravky (Dubravius), Historiae Regni Boiemiae, de rebus memoria dignis, Prostannae 1552.
Jabłonowski J.A., De astronomiae atque progressu et de coelesti systemate, Romae [1763]; wyd. 2 Gedani [1763].
Jabłonowski J.A., De motu telluris variorum priopriumque systema, Leopoli 1760.
Jabłonowski J.A., L’empire des Sarmates aujourd’hui Royaume de Pologne, Halle 1742; Nuremberg 1748.
Mabillon J., Annales ordinis sancti Benedicti occidentalum monachorum patriarchae, t. 4, Lucae 1739.
Maciej z Miechowa, Chronica Polonoru[m], [Kraków 1521].
Marrier M., Du Chesne A., Bibliotheca Cluniacensis, in qua SS. Patrum Abb. Clun. vitae, miracula, scripta, statuta, privilegia chronologiaque duplex... omnia, nunc primum ex ms. codd. collegerunt…, Paris 1614.
Moreri L., Le grand dictionnaire historique, ou le melange curieux de l’histoire sacrée et profane, t. 1–8, Amsterdam 1740.
Naruszewicz A., Historia narodu polskiego, wyd. K.J. Turowski, t. 1, Kraków 1859.
Requeste presentée au Roy par le Superieur général, le regime et la plus nombreuse partie de la Congregation de Saint Maur, Paris 1765.
Starowolski Sz., Monumenta Sarmatarum, viam universae carnis ingressorum, Cracoviae 1655.
„Suplement do Wiadomości Warszawskich” nr 20 z 09.03.1763.
Wassenberg E., Serenissimi Johannis Casimiri Poloniarum Sueciaeque Principis, carcer Gallicus, Gedani 1644.
Witzleben F.S., Bibliotheca Jablonoviana, t. 1–4, Lipsiae 1755.
Załuski J.A., Anecdota Jablonoviana seu singulari quaedam de Celsissima Jablonoviorum Domo colecta, Varsaviae 1751.
Appel W., Kontrowersje wokoł epitafium Władysława Białego i daty jego śmierci, „Res Historica” 2022, nr 54, s. 57–74.
Barret S., Un avocat au service du Cabinet des chartes. Les travaux de Louis-Henri Lambert de Barive dans les archives de Cluny (v. 1770–v. 1790), „Histoire et Archives” 2000, nr 15, s. 29–64.
Betlej A., Sibi, Deo, Posteritati. Jabłonowscy a sztuka w XVIII wieku, Kraków 2010.
Bieńkowska B., Kopernik i heliocentryzm w kulturze umysłowej do końca XVIII wieku, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1971.
Bratkowski J., Wspomnienie historyczne o Władysławie Białym, książęciu na Gniewkowie, „Rocznik Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu”, 1869 [1870], s. 237–267.
Charvin G., L’abbaye et l’ordre de Cluny à la fin du XVIIIe siècle (1757–1790), „Revue Mabillon” 1949, t. 39, nr 157–158, s. 44–58; nr 159, s. 1–41.
Charvin G., La fin de l’Ordre de Cluny, „Revue Mabillon” 1950, t. 40, nr 160, s. 29–41.
Denis P., Chaussy Y., Matricula monachorum professorum reformationis abbatiae et totius sacri ordinis Cluniacensis, Turnhout 1994.
Dobrzyniecka J., Jabłonowski Jozef Aleksander, PSB, t. 10, Wrocław–Warszawa–Kraków 1962–1964, s. 225–228.
Drożdż K., O wykształceniu i rzekomym mnichostwie Kazimierza Odnowiciela, „Średniowiecze Polskie i Powszechne” 1999, nr 1, s. 64–74.
Hurel D.-O., La representation de Cluny chez les auteurs des XVIIe et XVIIIe siècles, „Revue Mabillon” 2000, t. 11, nr 72, s. 115–128. doi.org/10.1484/J.RM.2.305643
Jasiński K., Rodowody pierwszych Piastów, Poznań 2004.
Konarska B., Materiały do biografii Jakuba Malinowskiego, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1961, nr 1, s. 53–73.
Kurkowski J., Jozef Aleksander Jabłonowski a historiografia, [w:] Jabłonowscy. W kraju i poza jego granicami, red. N. Tomaszewski, Ciechanowiec 2015, s. 47–62.
Kurkowski, J. Źródłoznawstwo w służbie krola i Rzeczypospolitej. Uwagi o praktycznych celach badań naukowych doby stanisławowskiej, „Analecta. Studia i Materiały z Dziejów Nauki”, 2016, nr 2, s. 9–37.
Michalski J., Schyłek konfederacji barskiej, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970.
Orzeł J., Historia — tradycja — mit w pamięci kulturowej szlachty Rzeczypospolitej XVI–XVIII wieku, Warszawa 2016.
Pacaut M., Dzieje Cluny, tłum. A. Ziernicki, Kraków 2010.
Przezdziecki L., Rzecz o pobycie Kazimierza Igo krola polskiego w klasztorze benedyktynów w Cluny w końcu pierwszej połowy XIgo wieku przez Jakuba Malinowskiego, „Rocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego”, 1869, t. 17, s. 177–184.
Riche D., Un temoin de l’historiographie clunisienne à la fin du Moyen Age. Le „Chronicon” de Francois de Rivo, „Revue Mabillon”, 2000, t. 11, nr 72, s. 89–114. doi.org/10.1484/J.RM.2.305642
Roszak S., Koniec świata sarmackich erudytów, Toruń 2012.
Roszak S., Wieczorek A., Mikołaj Kopernik. Życie po życiu. Osiemnastowieczne kręgi pamięci, Toruń 2023.
Słownik geograficzny Krolestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 1, Warszawa 1880.
Smoleński W., Przewrot umysłowy w Polsce wieku XVIII, oprac. A. Wierzbicki, Warszawa 1979.
Sowała W., Od pomnika niespełnionych ambicji do pamiątki narodowej. Dzieje nagrobka Władysława Białego w kościele Saint-Benigne w Dijon, [w:] Śmierć, pogrzeb i upamiętnienie władców w dawnej Polsce, red. H. Rajfura, B. Świadek, P. Szwedo, M. Walczak, P. Węcowski, Warszawa 2020, s. 30–48.
Średniowieczne żywoty i cuda patronów Polski, tłum. J. Pleziowa, oprac. M. Plezia, Warszawa 1987.
Wołoszyński R.W., Wokoł autorstwa kilku dzieł francuskich o Polsce z połowy XVIII wieku (dyplomata L.A. Dupperon de Castera, tajemniczy Jonsac, J.E. Guetard, P.M. Hennin), „Przegląd Historyczny” 1964, nr 2, s. 223–235.
https://www.heydo.fr/mauriste/spip.php?article218 [dostęp: 14.10.2023].
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Articles published in “Analecta. Studies and Materials for the History of Science” are licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License (CC BY-NC-ND 4.0). The licence permits the copying and redistribution of the published material in any medium or format for non-commercial purposes, provided that appropriate credit is given, the licence is indicated, and no modified or adapted version of the material is distributed.
