English
Język Polski
Kilka uwag o proweniencji dwutomowego graduału cystersów pelplińskich
Abstrakt
The two-volume gradual (PL-PE 118 (449) and PL-PE 119 (450)), kept in the Bishop Bernard Szlaga Diocesan Library in Pelplin, has attracted the attention of researchers from various disciplines for years. Although the source has an extensive monograph, questions regarding its origin and dating have remained unresolved to date. Basing on the liturgical content of the book (primarily the de sanctis volume), it has been possible to date it to the period between 1268 and 1287. In addition, further indications have been provided for the possibility that the book was compiled around 1270. The researchers’ previous findings regarding the possibility that the gradual was produced in Pogódki or Pelplin, or another scriptorium in the Polish lands, were rejected. The home monastery in Doberan (Bad Doberan, Mecklenburg) was pointed out as the probable place of the manuscript’s origin (Doberan had already been pointed out by Tymon Titus Chmielecki, but without providing any concrete evidence). The article also draws attention to later marginal additions and added paper pages, attesting to the use of the book according to its original purpose at least until the 17th century.
Pobrania
Bibliografia
Statuta Capitulorum Generalium Ordinis Cisterciensis ab anno 1116 ad annum 1786, wyd. J.M. Canivez, Louvain 1933-1941.
Bartkowski B., Hymn Gloria Laus w polskich zabytkach chorałowych, „Musica Medii Aevi” 1977, t. 6, s. 65–87.
Błaszczyk I., Iluminacje średniowiecznych rękopisów ze zbiorów pomorskich, „Gdańskie Studia Muzealne” 1981, t. 3, s. 107–125.
Bruski K., Konieczny A., Pogódki-Pelplin, [w:] Monasticon Cisterciense Poloniae, t. 2, Katalog męskich klasztorów cysterskich na ziemiach polskich i dawnej Rzeczypospolitej, red. A. M. Wyrwa, Poznań 1999, s. 299–313.
Chachulska I., O trzech zabytkach muzyczno-liturgicznych z kolekcji Baworowskich przechowywanych w Bibliotece Narodowej, „Muzyka” 2021, t. 66, nr 1, s. 49–80.
Chmielecki T. T., Dwutomowy graduał cysterski ms. 118 i 119 z Biblioteki Seminarum Duchownego w Pelplinie w świetle europejskiej i polskiej tradycji liturgiczno-muzycznej. Studium źródłoznawcze, Romae 1994.
Ciemnołoński J., Pasierb J. St., Pelplin, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1978.
Feicht H., Muzyka liturgiczna w polskim średniowieczu, „Musica Medi Aevi” 1965, t. 1, s. 9–52.
Góra B., Książka w kulturze pelplińskiego konwentu cystersów (1276–1823) w świetle zachowanej kroniki klasztornej i księgozbioru, „Rocznik Gdański” 2001, t. 61, nr 2, s. 105–123.
Hinz E., Cechy paleograficzne graduału Rkp 118 (449) i 119 (450) z Biblioteki Seminarium Duchownego w Pelplinie, Lublin 1960 (maszynopis).
Hinz E., Cechy paleograficzne średniowiecznych graduałów cysterskich z Biblioteki Seminarium Duchownego w Pelplinie, „Studia Pelplińskie” 1988, t. 19, s. 313–329.
Hinz E., Notacja muzyczna graduału rkp. 118/119 z Biblioteki Seminarium Duchownego w Pelplinie, „Musica Medi Aevi” 1969, t. 3, s. 43–58.
Hinz E., Z dziejów muzyki kościelnej w diecezji chełmińskiej, Pelplin 1994.
Kujot S., Kronika Pelplińska. Szkic bibliograficzny, Poznań 1876.
Kujot S., Opactwo pelplińskie, Pelplin, 1875.
Kuźmak K., Bernard z Clairvaux. Kult, [w:] Encyklopedia Katolicka, red. F. Gryglewicz, R. Łukaszyk, Z. Sułowski, t. 2, Lublin 1976, szp. 306.
Maciejewski T., Kyriale cysterskie w najstarszych rękopisach polskich (XIII–XIV w.), „Musica Medi Aevi” 1969, t. 3, s. 59–90.
Maître C., Authority and Reason in the Cistercian Theory of Music, „Cistercian Studies Quarterly” 1994, t. 29, nr 2, s. 197–208.
Marosszéki S. R., Les origines du chant cistercien: recherches sur les réformes du plain -chant cistercien au XIIe siècle, „Analecta Sacri Ordinis Cisterciensis”, 1952, t. 8, fasc. 1/2.
Marszałkowski M. F., Rękopisy średniowieczne pelplińskich cystersów, „Nasze Pomorze. Rocznik Muzeum Zachodniokaszubskiego w Bytowie” 2021, t. 22, s. 15–26.
Marszalkowski M. F., Doberaner Handschriften in der Bibliothek des Prieserseminars in Pelplin, [w:] Die Ausstattung des Doberaner Münsters. Kunst im Kontex, Hg. G. Weilandt, Petersberg 2017, s. 185–189.
Marszałkowski M. F., Handschriften Doberaner Provenienz in der Diözesanbibliothek Pelplin, „Convent, Beiträge zur Geschichte des Klosterwesens in Mecklenburg und Vorpommern” 2020, t. 8, s. 44-71.
Marszałkowski M. F., Średniowieczne rękopisy iluminowane z cysterskiego skryptorium w Pelplinie, t. 1-2, Toruń 2024.
Miazga T., Notacja gregoriańska w świetle polskich rękopisów liturgicznych, Graz 1984.
Morawski J., Polska liryka muzyczna w średniowieczu. Repertuar sekwencyjny cystersów (XIII–XVI w.), Warszawa 1973.
Morawski J., Historia muzyki polskiej, t. 1, Średniowiecze. Cz.1: do roku 1320, Warszawa 2006.
Morawski J., Ze studiów nad sekwencjami cysterskimi w Polsce, „Musica Medi Aevi” 1965, t. 1, s. 69-88.
Nadolny A., Najstarsze rękopisy cysterskie w Bibliotece Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie, [w:] Biblioteki i skryptoria cysterskie na Pomorzu. Pelplin 23–25 maja 2008, red. A. Słyszewska, Pelplin 2010, s. 75-90.
Nierzwicki K., Zabytki piśmiennictwa, [w:] Skarby Pelplina, red. R. Ciecholewski, Pelplin 1999, s. 187–237.
Nierzwicka M., Iluminacje rękopisów dawnego opactwa cystersów pelplińskich. Średniowieczne kodeksy ze zbiorów Biblioteki Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie, [w:] Pelplin: 725 rocznica powstania opactwa cysterskiego. Kulturotwórcza rola cystersów na Kociewiu, red. D. Dekański, B. A. Grenz, A. Słyszewska, A. M. Wyrwa, Pelplin–Tczew 2002, s. 169–197.
Pasierb J., Pelplin i jego zabytki, Pelplin 1993.
Pikulik J., Indeks śpiewów ordinarium missae w graduałach polskich do 1600, [w:] Muzyka religijna w Polsce. Materiały i studia, t. 2, red. J. Pikulik, Warszawa 1978, s. 139–272.
Pikulik J., Śpiewy Alleluia o Najświętszej Maryi Pannie w polskich graduałach przedtrydenckich, [w:] Muzyka religijna w Polsce. Materiały i studia, t. 6, red. J. Pikulik, Warszawa 1984.
Pikulik J., Polskie graduały średniowieczne, Warszawa 2001.
Rozanow Z., Ikonografia rękopisów biblioteki cystersów w Pelplinie a ich gatunki literackie, [w:] Treści dzieła sztuki. Materiały sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Gdańsk, grudzień 1966, red. M. Witwińska, Gdańsk 1969, s. 33–52.
Sutkowski A., Cechy paleograficzne notacji muzycznych w polskich rękopisach średniowiecznych, „Musica Medi Aevi” 1965, t. 1, s. 51–68.
Szendrei J., Notacja liniowa w polskich źródłach chorałowych XII–XVI wieku, [w:] Notae musicae artis, red. E. Witkowska-Zaremba, Kraków 1999, s. 187–281.
Wałkówski A., Biblioteka klasztorna jako miejsce pracy średniowiecznego uczonego. Rozważania na tle badań piśmiennictwa cystersów. „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 2005, t. 83, s. 105–138.
Wenta J., Świadectwa fundacji pelplińskiej. Na marginesie «fundatio» i pierwszych dokumentów, [w:] Pelplin: 725 rocznica powstania opactwa cysterskiego. Kulturotwórcza rola cystersów na Kociewiu, red. D. A. Dekański i in., Pelplin-Tczew 2002, s. 27–37.
Wojtkowski J., Przedmiot liturgicznego kultu Matki Boskiej w Polsce XIII wieku, „Studia Warmińskie” 1965, t. 2, s. 205–259.
Wolnik F., Liturgia śląskich cystersów w średniowieczu, Opole 2002.
Wyrwa A. M., Opactwa cysterskie na Pomorzu, Poznań 1999.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Artykuły publikowane w „Analecta. Studia i Materiały z Dziejów Nauki” są udostępniane na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0). Licencja zezwala na kopiowanie i rozpowszechnianie opublikowanego materiału w dowolnym medium lub formacie w celach niekomercyjnych, pod warunkiem prawidłowego wskazania autorstwa, podania informacji o licencji oraz nierozpowszechniania materiału po dokonaniu jego modyfikacji.
