English
Język Polski
Rehabilitacja funkcji poznawczych w zieleni miejskiej. Przestrzenna metoda stymulacji
DOI:
https://doi.org/10.24425/ace.2024.149848Abstrakt
Artykuł odnosi się do aspektu przestrzennego jako czynnika o istotnym znaczeniu dla powodzenia funkcji rehabilitacyjnych. Umiejscowienie zajęć rehabilitacji poznawczej w otwartej, miejskiej przestrzeni pozwala osobom z obniżoną sprawnością na bezstresowe podjęcie aktywności rehabilitacyjnej bez ograniczeń czasowych i bez stygmatyzacji. Projekt architektoniczny stanowisk do rehabilitacji psychicznej realizowany w przestrzeni publicznej skierowany był do osób z dysfunkcjami w każdym wieku oraz osób cierpiących na mgłę covidową w wyniku przebytej choroby. W artykule przedstawiono wyniki wstępnych badań obserwacyjnych przeprowadzonych na grupie fokusowej rekonwalescentów z COVID19, którym udostępniono otwartą przestrzeń rehabilitacyjną wyposażoną w 12 stołów rehabilitacyjnych. Wyniki wykazały decydujący wpływ rozmieszczenia elementów rekultywacji w otwartej przestrzeni zielonej na efekty rewitalizacji. Zadaniem ścieżki treningu umysłu jest podniesienie i utrzymanie sprawności intelektualnej w przyjaznej przestrzeni rekreacyjnej. Badania prototypów wykazały, że w zależności od rozmieszczenia poszczególnych przystanków ścieżka treningu umysłu oferuje różną efektywność ćwiczeń, ale zawsze jest to lepszy wynik niż w zamkniętych przestrzeniach placówek medycznych.Bibliografia
[1] E. Natividade-Jesus, A. Almeida, N. Sousa, and J. Coutinho-Rodrigues, “A case study driven integrated methodology to support sustainable urban regeneration planning and management”, Sustainability, vol. 11, no. 15, 2019, doi: 10.3390/su11154129.
[2] E. Natividade-Jesus, J. Coutinho-Rodrigues, and L. Tralhão, “Housing evaluation with web-SDSS in urban regeneration actions”, Proceedings of the Institution of Civil Engineers – Municipal Engineer, vol. 166, no. 3, pp. 194-207, 2013, doi: 10.1680/muen.12.00022.
[3] J. Coutinho-Rodrigues, N. Sousa, and E. Natividade-Jesus, “Design of evacuation plans for densely urbanised city centres”, Proceedings of the Institution of Civil Engineers – Municipal Engineer, vol. 169, no. 3, pp. 160-172, 2016, doi: 10.1680/jmuen.15.00005.
[4] A. K. Nicał, “Selected technical solutions in construction for elderly people in Poland”, Archives of Civil Engineering, vol. 62, no. 4, pp. 87-98, 2016, doi: 10.1515/ace-2015-0099.
[5] E. McGonagle, M. Carper, and M. Balicki, “Greenery: An integrated approach to Cognitive Rehabilitation of the head injured patient”, Cognitive Rehabilitation, vol. 1, no. 4, pp. 8-12, 1983.
[6] K. Pudelska, M. Dudkiewicz, W. Durlak, and M. Parzymies, “Ranga dawnych i współczesnych ogrodów terapeutycznych”, Acta Scientiarum Polonorum Formatio Circumiectus, vol. 15, no. 1, pp. 125-137, 2016, doi: 10.15576/ASP.FC/2016.15.1.125.
[7] A. Chojecka, “Zieleń miejska jako wielofunkcyjna przestrzeń publiczna na przykładzie Parku Śląskiego”, Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych, vol. 9, no. 2, pp. 7-19, 2013.
[8] K. Wejchert, Elementy kompozycji urbanistycznej. Warszawa: Arkady, 1974.
[9] A. Jaszczak and K. Kristianova, “Social and cultural role of greenery in development of Cittaslow Towns”, IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, vol. 603, no. 3, 2019, doi: 10.1088/1757-899X/603/3/032028.
[10] P. Hesslerová, J. Pokorný, H. Huryna, J. Seják, and V. Jirka, “The impacts of greenery on urban climate and the options for use of thermal data in urban areas”, Progress in Planning, vol. 159, 2022, doi: 10.1016/j.progress.2021.100545.
[11] M. Dragan, P. Grajewski, and A. Lotzin, “Poczucie obciążenia a dobrostan psychiczny w przebiegu pandemii COVID-19. Wyniki badania podłużnego ADJUST”, in Pandemia COVID-19. Perspektywa psychologiczna, M. Gambin and B. Zawadzki, Eds. Warszawa: Wydawnictwo Liberi Libri, 2022, pp. 67-87, doi: 10.47943/lib.9788363487607.rozdzial02.
[12] R. Blazy, H. Hrehorowicz-Gaber, and A. Hrehorowicz-Nowak, “Green Infrastructure – countering ecosystem fragmentation: case study of a municipality in the Carpathian Foothills”, Forests, vol. 12, no. 1, 2021, doi: 10.3390/f12010078.
[13] T. Vilovic, et al., “Mental health well-being and attitudes on mental health disorders among family physicians during COVID-19 pandemic: a connection with resilience and healthy lifestyle”, Journal of Clinical Medicine, vol. 11, no. 2, 2022, doi: 10.3390/jcm11020438.
[14] J. Sobieraj, “Impact of spatial planning on the pre-investment phase of the development process in the residential construction field”, Archives of Civil Engineering, vol. 63, no. 2, pp. 113-130, 2017, doi: 10.1515/ace-2017-0020.
[15] B. A. Wilson, “Cognitive rehabilitation in the 21st century”, Neurorehabilitation and Neural Repair, vol. 16, no. 2, pp. 207-210, 2002, doi: 10.1177/08839002016002002.
[16] J. Hill and M. Carper, “Greenery: Group therapeutic approaches with the head injured”, Cognitive Rehabilitation, vol. 3, pp. 18-29, 1985.
[17] G. Serafini, B. Parmigiani, A. Amerio, A. Aguglia, L. Sher, and M. Amore, “The psychological impact of COVID-19 on the mental health in the general population”, QJM: An International Journal of Medicine, vol. 113, no. 8, pp. 531-537, 2020, doi: 10.1093/qjmed/hcaa201.
[18] M. Talarowska, “Funkcjonowanie poznawcze po przebytej infekcji wirusem SARS-CoV-2”, Neuropsychiatry & Neuropsychology/Neuropsychiatria i Neuropsychologia, vol. 16, no. 3-4, pp. 109-115, 2021, doi: 10.5114/nan.2021.113309.
[19] C. Štaba, S. Žagavec, M. Lešnik, and R. Robida, “Kognitivne in duševne motnje pri osebah po covid-19 cognitive and mental disorders in people with covid-19”, Univerzitetni Rehabilitacijski Inštitut Republike Slovenije – Soca, Ljubljana, vol. 20, supl. 1, pp. 151-162, 2021.
[20] A. Rajtar-Zembaty, et al., “Stop walking when talking – a relationship between cognitive functions and gait control”, Aktualności Neurologiczne, vol. 15, no. 1, pp. 22-27, 2015, doi: 10.15557/AN.2015.0004.
[21] E. Cichy-Pazder, Humanistyczne podstawy kompozycji miast. Wybrane aspekty percepcyjne i behawioralne. Politechnika Krakowska, 1998.
[22] E. Kamińska Gawryluk, D. Wyszkowska, M. Gabińska, and S. Romańska, “Sytuacja osób starszych w Polsce w 2020 r.”, Główny Urząd Statystyczny w Białymstoku, 2021. [Online]. Available: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/osoby-starsze/osoby-starsze/sytuacja-osob-starszych-w-polsce-w-2020-roku,2,3.html. [Accessed: 2 Jul. 2022].
[23] A. Mosiołek and J. Gierus, “Funkcje poznawcze a radzenie sobie z problemami życia codziennego w schizofrenii”, Psychiatria, vol. 13, no. 2, 2016.
[24] A. Demeco, N. Marotta, M. Barletta, I. Pino, C. Marinaro, and A. Petraroli, “Rehabilitation of patients post-COVID-19 infection: a literature review”, The Journal of International Medical Research, vol. 48, no. 8, 2020, doi: 10.1177/0300060520948382.
[25] E. Gacka, “Wstępne rozpoznanie trudności w zakresie komunikacji językowej, głosu oraz czynności prymarnych u osób po przebytej infekcji COVID-19. Badania własne”, Logopedia, vol. 50, no. 2, pp. 137-148, 2021, doi: 10.24335/acgm-bs24.
[26] W. Camargo-Martínez, I. Lozada-Martínez, A. Escobar-Collazos, A. Navarro-Coronado, and L. Moscote-Salaza, “Post-COVID 19 neurological syndrome: Implications for sequelae’s treatment”, Journal of Clinical Neuroscience: Official Journal of the Neurosurgical Society of Australasia, vol. 88, pp. 219-225, 2021, doi: 10.1016/j.jocn.2021.04.001.
[27] A. Uskul and S. Oishi, “Editorial overview: What is socio-ecological psychology?”, Current Opinion in Psychology, vol. 32, pp. 181-184, 2020, doi: 10.1016/j.copsyc.2020.01.001.
[28] C. Callan, E. Ladds, L. Husain, K. Pattinson, and T. Greenhalgh, “I can’t cope with multiple inputs: a qualitative study of the lived experience of brain fog after COVID-19”, BMJ Open, vol. 12, no. 2, 2022, doi: 10.1136/bmjopen-2021-056366.
[29] J. Rosak, “Wykorzystanie modelu EFQM w ocenie jakości usług świadczonych w zakładzie opieki zdrowotnej”, in Zarządzanie jakością wyrobów i usług, S. Borkowski, Ed. Warszawa: Wydawnictwo Menedżerskie PTM, 2005, pp. 49-55.
[30] G. Bajorek, M. Kiernia-Hnat, and I. Skrzypczak, ”Zasady oceny betonu w konstrukcji w odniesieniu do aktualnych wymogów normowych”, in Materiały Budowlane. Wydawnictwo Uczelniane Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy, 2013, pp. 107-118.
[31] A. Bańka, Społeczna psychologia środowiskowa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2002.
[32] M. Jerrett, S. Gale, and C. Kontgis, “Spatial modeling in environmental and public health research”, International Journal of Environmental Research and Public Health, vol. 7, no. 4, pp. 1302-1329, 2010, doi: 10.3390/ijerph7041302.
[33] R.G. McMurray, M. J. Berry, R. T. Vann, C. J. Hardy, and D. S. Sheps, “The effect of running in an outdoor environment on plasma beta endorphins”, Annals of Sports Medicine, vol. 3, no. 4, pp. 230-233, 1988.
[34] E. Jarecka-Bidzińska, “Hybrid methodology of multi-sensory research of public space in urban planning”, Budownictwo i Architektura, vol. 20, no. 2, pp. 95-116, 2021, doi: 10.35784/bud-arch.2198.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
