English
Język Polski
Europeizacja polityki przestrzennej Polski w konsekwencji postanowień Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) 2021-2026
DOI:
https://doi.org/10.24425/bkpzk.2025.157503Słowa kluczowe:
Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności, KPO, polityka przestrzenna, system planowania przestrzennegoAbstrakt
Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności zawiera koncepcję dofinansowania wielu istotnych celów związanych z odbudową i tworzeniem odporności społeczno-gospodarczej Polski. W dokumencie zadeklarowano również dofinansowanie reformy systemu planowania przestrzennego. Fakt ten należy uznać za bardzo istotny. Po raz pierwszy można bowiem szerzej, na podstawie konkretnego instrumentu, podjąć debatę na temat europeizacji polityki przestrzennej Polski. KPO poprzez swój wymiar finansowy, wpłynie na uwarunkowania społeczno-gospodarcze Polski w zakresie zdecydowanie dłuższym, przekraczającym rok 2026. W związku z powyższym istotne wydaje się połączenie kontekstu europejskiego z kontekstem krajowych polityk przestrzennych. Celem opracowania jest ocena postanowień KPO dotyczących zmian systemu planowania przestrzennego. Zweryfikowano sam sposób ujęcia niniejszego zagadnienia, a także wskazano kluczowe kierunki istotne przy realizacji omawianej części KPO.
Bibliografia
Alfasi, N., Portugali, J. (2007) Planning rules for a self-planned city. Planning Theory, 6(2): 164-182. https://doi.org/10.1177/1473095207077587
Alterman, R. (2010) Takings international: a comparative perspective on land use regulations and compensation rights. American Bar Association.
Amdaoud, M., Arcuri, G., Levratto, N., Succurro, M., Costanzo, D. (2020). Geography of COVID-19 outbreak and first policy answers in European regions and cities. Policy Brief, December, Luxembourg.
Angiello, G. (2020) Toward greener and pandemic-proof cities: Italian cities policy responses to Covid-19 pandemic. Te-MA-Journal of Land Use. Mobility and Environment, 13(2), 271-280.
Baganz, G., Baganz, D., Kloas, W., Lohrberg, F. (2020) Urban Planning and Corona Spaces – Scales, Walls and COVID-19 Coincidences, Real Corp 2020: Shaping Urban Change. Livable City Regions, Aachen, Germany.
Barcz, J. (2008) Przewodnik po Traktacie z Lizbony. Traktaty stanowiące Unię Europejską. Stan obecny oraz teksty skonsolidowane w brzmieniu Traktatu z Lizbony. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa.
Berisha, E., Cotella, G., Janin-Rivolin, U., Solly, A. (2020) Spatial governance and planning systems and the public control of spatial development: a European typology. European Planning Studies, 29(1): 181-200. https://doi.org/10.1080/09654313.2020.1726295
Borsa, M., Nowak, M., Leszczyński, M., Spychała, J., Grzyb, G., Mityk, B., Łabaj, A. (2019). Analiza możliwości cyfryzacji procesu inwestycyjno-budowlanego w Polsce wraz z przygotowaniem koncepcji informatycznego systemu wydawania rozstrzygnięć w ramach tego procesu i uzgadniania dokumentacji projektowej. Kraków.
Boschetto, P. (2020). Covid-19 and simplification of urban planning tools. The residual plan. TeMA-Journal of Land Use, Mobility and Environment: 9-16. https://doi.org/10.6092/1970-9870/6845
European Commission (2017). My Region, My Europe, Our Future: Seventh report on economic, social and territorial cohesion. September. Directorate-General for Regional and Urban Policy, Brussels.
Faludi, A. (2018) Historical Institutionalist account of European spatial planning. Planning Perspectives, 33(4): 507-522, https://doi.org/10.1080/02665433.2018.1437554
Favas, C., Checchi, F., Waldman, R. J. (2020). Guidance for the prevention of COVID-19 infections among high-risk individuals in urban settings. London School of Hygiene and Tropical Medicine.
Giedych, R. (2018). Ochrona przyrody w polityce przestrzennej miast. Studia KPZK PAN, t. CXC. Warszawa.
Hausner, J. (2019). Społeczna czasoprzestrzeń gospodarowania. W kierunku ekonomii wartości. Wydawnictwo Nieoczywiste, Warszawa.
Kleinschroth, F., Kowarik, I. (2020). COVID19 crisis demonstrates the urgent need for urban greenspaces. Frontiers in Ecology and the Environment, 18(6): 318.
Kojder, K., Kupiec, M., Baranowska-Bosiacka, I., Nowak, M. (2020). Narzędzia polityki przestrzennej a ochrona zdrowia. W: M. Nowak (red.), Funkcje narzędzi polityki przestrzennej. Studia KPZK PAN, t. 5/197, Warszawa.
Komisja Europejska (2019a). Zalecenie Rady w sprawie Krajowego Programu Reform Polski na 2020 r. oraz zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Polskę programu konwergencji na 2020 r., Bruksela, 5.6.2019, COM(2020)521 final.
Komisja Europejska (2019b). Załącznik D. Wytyczne inwestycyjne dla Polski w zakresie funkcjonowania polityki spójności na lata 2021-2027, 2019, Dokument Roboczy Służb Komisji. Sprawozdanie Krajowe – Polska 2019, Bruksela, 272 2019
SWD(2019) 1020 final, towarzyszący dokumentowi Komunikat Komisji Europejski Semestr 2019: Ocena postępów w zakresie reform strukturalnych, zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania oraz wyniku szczegółowych ocen sytuacji na mocy rozporządzenia nr 1176/2011 COM final.
Komisja Europejska (2020). Zalecenie Rady w sprawie Krajowego Programu Reform Polski na 2020 r. oraz zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Polskę programu konwergencji na 2020 r., Bruksela, 20.5.2020, COM(2020)521 final.
Kowalewski, A., Mordasewicz, J., Osiatyński, J., Regulski, J., Stępień, J., Śleszyński, P. (2013). Raport o ekonomicznych stratach i społecznych kosztach niekontrolowanej urbanizacji w Polsce. Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej, Warszawa.
Lai, S., Leone, F., Zoppi, C. (2020). Covid-19 and spatial planning. TeMA-Journal of Land Use, Mobility and Environment, 231-246.
Legutko-Kobus, P. (2021). Wyzwania dla partycypacji społecznej w planowaniu przestrzennym w okresie pandemii COVID-19 w Polsce. W: M. Nowak (red.), Polityka przestrzenna w czasie kryzysu. Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Markowski, T. (2010). Planowanie przestrzenne i instrumenty jego realizacji w świetle teorii ułomnych rynków. W: P. Lorens, J. Martyniuk-Pęczek (red.), Zarządzanie rozwojem przestrzennym miast, Politechnika Gdańska.
Markowski, T. (2016). Budowanie regulacyjnego systemu planowania przestrzennego. Teoria sprawiedliwości podstawą budowy systemu. Kontrola Państwowa, nr 2: 16-17.
Markowski, T., Nowak, M. (2021). Współczesne trendy w rozwoju gospodarczym a potrzeba nowej doktryny urbanistycznej – w stronę elastyczności w planowaniu przestrzennym. W: Polityka przestrzenna w czasie kryzysu, M. Nowak (red.). Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (2021a). Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności, Warszawa.
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (2021b). Umowa Partnerstwa na lata 2021-2027, Warszawa.
Muñoz-Gielen, D., Tasan-Kok, T. (2010). Flexibility in planning and the consequences for public value capturing in UK, Spain and the Netherlands. European Planning Studies, 18(7): 1097-1131. https://doi.org/10.1080/09654311003744191
Nadin, V. (2012). International comparative planning methodology: introduction to the theme issue. Planning Practice & Research, 27(1): 1-5. https://doi.org/10.1080/02697459.2012.669928
Nowak, M., Lorens, P. (2020). Ochrona i kształtowanie ładu przestrzennego w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Propozycje kierunku wykładni. W: M. Nowak (red.), Ochrona ładu przestrzennego z perspektywy prawno-urbanistycznej. Wolters Kluwer.
Nowak, M., Zybała, A. (2021) Polityka przestrzenna i jej uwarunkowania w kontekście pandemii COVID-19. Zagrożenia, wyzwania i reakcje władz publicznych. W: A. Zybała, A. Bartoszewicz, K. Księżopolski (red.), Polska… Unia Europejska…
Świat… Pandemia COVID-19 – wybrane zagadnienia. Wnioski dla kształtowania i prowadzenia polityki publicznej. Dom Wydawniczy Elipsa.
Olde de, C., (2015). Moving forward comparative planning studies: beyond planning cultures and institutionalism. Paper presented at the RC21 International Conference on ‘The ideal city: between myth and reality. Representations, policies, contradictions and challenges for tomorrow's urban life’, Urbino (Italy), 27-29 August 2015. http://www.rc21.org/en/conferences/urbino2015/
Pisano, C. (2020). Strategies for post-COVID cities: An insight to Paris En Commun and Milano 2020. Sustainability, 12(15), 5883.
Rodgers, C. (2020). Nourishing and protecting our urban ‘green’ space in a post-pandemic world. Environmental Law Review, 22(3): 165-169.
Rosner, A., Wesołowska, M. (2020). Deagrarianisation of the Economic Structure and the Evolution of Rural Settlement Patterns in Poland. Land, 9, 523. https://doi.org/10.3390/land9120523
Rozporządzenie Parlamentu i Rady UE 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 roku ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (2021) (Dz. Urz. UE L 57 z 18.2.2021).
Szlachta, J. (2018). Terytorializacja jako wyzwanie polityki rozwoju – perspektywa europejska. Studia KPZK PAN, t. CLXXXIV, A. Klasik F., Kuźnik (red.). Warszawa.
Szulczewska, B., Nowak, M., Solarek, K. (2020). Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego jako narzędzie kształtowania środowiska przyrodniczego. W: M. Nowak (red.), Funkcje narzędzi polityki przestrzennej. Studia KPZK PAN, t. 5/197, Warszawa.
Śleszyński, P. (2013). Wskaźniki zagospodarowania i ładu przestrzennego w gminach. Biuletyn KPZK PAN, z. 252, Warszawa.
Śleszyński, P., Kowalewski, A., Markowski, T. (2018). Studia nad chaosem przestrzennym, t. III, Synteza. Uwarunkowania, skutki i propozycje naprawy chaosu przestrzennego. Studia KPZK PAN, t. CLXXXII, Warszawa.
Śleszyński, P., Nowak, M., Blaszke, M. (2020). Spatial policy in cities during the Covid-19 pandemic in Poland. TeMA-Journal of Land Use, Mobility and Environment, 13, 427-444. https://doi.org/10.6092/1970-9870/7146
Śleszyński, P., Nowak, M., Brelik, A., Mickiewicz, B., Oleszczyk, N. (2021). Planning and Settlement Conditions for the Development of Renewable Energy Sources in Poland: Conclusions for Local and Regional Policy. Energies, 14, 1935. https://doi.org/10.3390/en140719
Territorial Agenda 2030, A future for all places, Informal meeting of Ministers responsible for Spatial Planning and Territorial
Development and/or Territorial Cohesion 1 December 2020, Germany. https://territorialagenda.eu/home.html
Weiland, S., Hickmann, T., Lederer, M., Marquardt, J., Schwindenhammer, S. (2021). The 2030 Agenda for Sustainable Development: Transformative Change through the Sustainable Development Goals? Politics and Governance, 9(1). https://doi.org/10.17645/pag.v9i1.4191
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
