Zaginiony portret Anieli z Potockich Konstantowej Zamoyskiej pędzla Jana Matejki

Abstrakt

Celem artykułu jest przedstawienie zaginionego portretu Anieli z Potockich Konstantowej Zamoyskiej pędzla Jana Matejki. Obraz ukończony w 1872 r. i dwukrotnie pokazywany szerokiej publiczności na wystawach w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie reprezentuje okres w twórczości Matejki, w którym artysta odszedł od typowo realistycznego prezentowania modeli. Dzieło w obawie przed zbliżającym się frontem zostało przewiezione w 1944 r. z pałacu Zamoyskich w Kozłówce do pałacu Brzozowskich w Warszawie, gdzie podczas działań wojennych uległo zniszczeniu. Szczęśliwie zachowała się dokumentacja obrazu – czarno-biała odbitka fotografii z 1872 r., negatyw szklany fotografii wykonanej po 1923 r., grafika w tzw. Albumie Jana Matejki oraz niedawno odnaleziona kopia pędzla Floriana Cynka (?). W niniejszym artykule podsumowano dostępne aktualnie źródła traktujące o portrecie Zamoyskiej, a także zarysowano biografię hrabiny, m.in. skorygowano na podstawie odnalezionych dokumentów rok jej urodzin, do tej pory podawany błędnie.