English
Українська
Русский
Język Polski
More on Ruthenisms in Contemporary General Polish According to Andrzej Bańkowski
DOI:
https://doi.org/10.24425/slo.2025.157416Abstract
This article discusses 79 lexical units classified as potential ruthenisms in contemporary Polish in A. Bańkowski’s Etymological Dictionary of the Polish Language. A detailed and comprehensive formal, chronological, geographical, and semantic-stylistic analysis of these lexemes shows that only a small fraction (12 units) can be considered more or less likely ruthenisms. These include: chwacki, chwat, cudotwórca, kabała ‘difficult situation, trouble, problem’, kuc, kuksać, podmówić, podpowiadać (calque), polubowny, prawowierny, przerodzić (się), przywidzieć się. The remaining ones are: 1) formations of native Polish origin (48), 2) words adopted from languages other than East Slavic (1), 3) Russianisms (6), 4) words that do not lend themselves to unambiguous etymological interpretation (12).
References
Bańkowski A., Etymologiczny słownik języka polskiego, t. I–II, Warszawa 2000.
Bańkowski A., Etymologiczny słownik mowy polskiej, t. III, cz. 1, red. A. Królikowski, Częstochowa 2014.
Boryś W., Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 2005.
Boryś W., Popowska-Taborska H., Słownik etymologiczny kaszubszczyzny, t. I–VI, Warszawa 1994–2010.
Brückner A., Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa 1989.
Buttler D., Nowsze zapożyczenia rosyjskie w języku polskim, „Zeszyty Naukowo-Dydaktyczne Filii UW w Białymstoku. Humanistyka” 2, Białystok 1973.
Chernykh P. J., Istoriko-etimologicheskij slovar’ sovremennogo russkogo yazyka, t. I–II, Moskva 2001.
Dahl V., Tolkovyy slovar’ zhivogo velikorusskogo yazyka, t. I–IV, Moskva 1978–1980.
Etymalahichny sloŭnik belaruskay movy, t. IV, red. V. U. Martynau, Minsk 1988; t. V, Minsk 1989.
Etymologicheskij slovar’ russkogo yazyka, t. II, vyp. 6, red. N. M. Shanskyy, Moskva 1975.
Etimologicheskij slovar’ slavjanskikh yazykov. Praslovjanskij leksicheskij fond, vyp. 10, red. O. N. Trubachev, Moskva 1983; vyp. 11, Moskva 1984; vyp. 12, Moskva 1985; vyp. 13, Moskva 1987.
Etymolohichnyy slovnyk ukrayins’koyi movy, t. I–VI, red. O. S. Mel’nychuk, Kyyiv 1982–2012.
Fałowski A., Rutenizmy we współczesnym polskim języku ogólnym w ujęciu A. Bańkowskiego I, „Rocznik Slawistyczny” LXXIII (2024).
Fałowski A., Słownik etymologiczny polszczyzny potocznej PWN, Warszawa 2022.
Hrinchenko B., Slovar’ ukrayins’koyi movy, t. I–IV, Kyyiv 1907–1909.
Karłowicz J., Słownik gwar polskich, t. I–VI, Kraków 1900–1911.
Kartoteka słownika gwar polskich, [w:] https://rcin.org.pl/dlibra/publication/37545/edition/20873.
Kluge F., Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache, Berlin–New York 1989.
Mały słownik gwar polskich, red. J. Wronicz, Kraków 2010.
Nosovich I. I., Slovar’ belarusskogo narechiya, Sanktpeterburg 1870.
Piprek J., Ippoldt J., Wielki słownik niemiecko-polski, t. I–II, Warszawa 1987.
Red’ko J., Slovnyk suchasnykh ukrayins’kykh prizvyshch u dvokh tomakh, t. I–II, L’viv 2007.
Slovar’ russkikh narodnykh govorov, vyp. 16, red. F. P. Filin, Leningrad 1980.
Slovnyk staroukrajins’koyi movy XIV–XV st., t. I–II, red. L. L. Humets’ka, Kyyiv 1977–1978.
Slovnyk ukrayins’koyi movy XVI – pershoyi polovyny XVII st., vyp. 15, red. D. Hrynchyshyn, M. Chikalo, L’viv 2010.
Sławski F., Słownik etymologiczny języka polskiego, t. I–V, Kraków 1952–1982.
Sławski F., Zarys słowotwórstwa prasłowiańskiego, [w:] Słownik prasłowiański, t. I, red. F. Sławski, Wrocław 1974.
Słownik gwar polskich, t. IV, z. 2, red. J. Reichan, S. Urbańczyk, Kraków 1991.
Słownik języka polskiego, t. I–II, Wilno 1861.
Słownik języka polskiego, t. I–VIII, red. J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, Warszawa 1900–1927.
Słownik języka polskiego, t. I–XI, red. W. Doroszewski, [w:] https://www.sjpd.pwn.pl.
Słownik polsko-cerkiewnosłowiańsko-ukraiński Teodora Witwickiego z połowy XIX wieku, opr. J. Dzendzeliwski, red. J. Rieger, Warszawa 1997.
Słownik polszczyzny XVI wieku, t. X, red. M.R. Mayenowa, Wrocław 1976.
Słownik prasłowiański, t. I, red. F. Sławski, Wrocław 1974.
Słownik współczesnego języka polskiego, red. B. Dunaj, Kraków 1996.
Smoczyński W., Słownik etymologiczny języka litewskiego, Wilno 2007.
Sreznevskij I. I., Materialy dlja slovarya drevnerusskogo yazyka po pis’mennym pamjatnikam, t. I–III, Sanktpeterburg 1893–1903.
Stachowski S., Słownik historyczno-etymologiczny turcyzmów w języku polskim, Kraków 2014.
Tlumachal’ny sloŭnik belaruskay movy, t. I–V, Minsk 1978–1984.
Vasmer M., Etimologicheskiy slovar’ russkogo yazyka, t. I–IV, Moskva 1986–1987.
Velykyy tlumachnyy slovnyk suchasnoyi ukrayins’koyi movy, red. V. T. Busel, Kyyiv–Yirpin’ 2009.
Wielki słownik języka polskiego PAN, red. P. Żmigrodzki, [w:] https://wsjp.pl.
Wielki słownik wyrazów obcych PWN, red. M. Bańko, Warszawa 2010.
Witkowski W., Nowy słownik zapożyczeń polskich w języku rosyjskim, Kraków 2006.
Zhelekhivs’kyy J. (t. II także S. Nediľs’kyy), Malorus’ko-nimets’kyy slovar’, t. I–II, L’viv 1886.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Slavia Orientalis
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
