Sztuki Mikołaja Gogola na scenie lubelskiej w latach 1869–1939. Realizacje polskie i w języku oryginału

Autor

DOI:

https://doi.org/10.24425/slo.2024.152639

Abstrakt

This article is the first scholarly comprehensive study of the stage history and critical reception of Nikolai Gogol on the Lublin Stage (Poland) from 1869 up to 1939. The work fills a gap in theatrical research. The author describes unknown facts, Gogol's unpublished stage history on the example of Lublin, within a historical and cultural context (the time of the Russian Partition of Poland), and then in the post-independence period in Poland (1918-1939). The study was based on source materials (press and archival materials). The following aspects are studied: artistic creations, the means of artistic expressions, audience reactions and critics opinions. The Government Inspector (Revisor) was mostly staged in The Lublin Theatre, although views on the work's meaning changed. The subject of attention is both the stagings of Gogol' plays in Polish (from the Lublin's première of The Government Inspector in 1890) and performances in the original language: the same play by Russian amateurs (1869), of Imperial drama troupes (e.g., The Government Inspector directed by N. Arbenin in the late 19th century), and of the Stanislavsky Theatre (1931). Among Gogol's plays and adaptations performed on the Lublin stage were The Marriage (at the School Theatre, 1900; a guest première of the Zelwerowicz ensemble, in Polish, 1909 and the Stanislavsky Theatre, in Russian, in 1931), Dead Souls (1897, in the original), as well as: Taras Bulba (1897), The Viy with supernatural elements (1901, 1902), A May Night (1902) staged as a guest performance by Ukrainian theatre companies.

Bibliografia

Archiwal sources

Archiwum Państwowe w Lublinie, Kancelaria Gubernatora Lubelskiego (1866-1917), 1908/10 III.

APL, Akta Miasta Lublina (1918-1939), 4013, 4016.

APL, Rząd Gubernialny Lubelski (1867-1918), RGL R 1897:18, cz. I, II; RGL R 1898:10; RGL R 1900:26.

Reviews

Amator Krytyk [D. Śliwicki], „Ożenek” Gogola, „Ziemia Lubelska” 1909, nr 152.

[B.n.a.], Mikołaj Gogol, „Kalendarz Lubelski na rok zwyczajny 1870”.

Iwański J., 2. występ trupy łódzkiej pod dyr. A. Zelwerowicza. „Ożenek” komedia w 3 aktach Gogola, „Kurier” 1909, nr 127.

K. [Kanarowski], Rewizor z Petersburga, „Głos Lubelski” 1925, nr 153.

Małorosyjskie przedstawienie, „Kurier Poranny” 1902, nr 13.

Miller A., Teatr Wielki. Rewizor (kom. Gogola), „Gazeta Lubelska” 1910, nr 151.

ol., Rewizor, „Ziemia Lubelska” 1916, nr 174.

Rosyjski występ w Teatrze Miejskim w Bydgoszczy, „Dziennik Bydgoski” 1931, nr 129.

Sato, Z estrady i sceny. „Rewizor”, „Głos Lubelski” 1916, nr 97.

S., Z teatru, „Kurier” 1910, nr 278.

Teatr Miejski. Występ Teatru Moskiewskiego, „Głos Lubelski” 1931, nr 145.

Teatr Miejski. Występ Teatru Moskiewskiego, „Głos Lubelski” 1931, nr 146.

Teatr Ruski, „Kurier Lubelski” 1869, nr 19.

Trupa ruska, „Gazeta Lubelska” 1897, nr 81.

W.Cz. [Czarnołuski], Teatr, „Gazeta Lubelska” 1890, nr 9.

X., Przegląd Teatralny, „Ziemia Lubelska” 1907, nr 108.

X., Występ Teatru Stanisławskiego w „Rewizorze”, „Gazeta Bydgoska” 1931, nr 132.

Studies

Dąbrowski S., Swarzędzki J., Gogol na scenach polskich, „Pamiętnik Teatralny” 1952, z. 1.

Dramat obcy w Polsce 1765-1965. Premiery, druki, egzemplarze. Informator, red. J. Michalik, t. 1, A–K, red. S. Hałabuda, Kraków 2001.

Formanowicz J., Historia Teatru Miejskiego w Bydgoszczy w latach 1920-1939, Warszawa – Poznań – Toruń 1978.

Gogol-Janowski Mikołaj (hasło), [w:] Encyklopedia powszechna (Orgelbranda), t. 10, Warszawa 1862.

Heise E., Teatr polski a literatura w latach 1864-1890, [w:] Obraz literatury polskiej XIX i XX wieku, seria 4, red. T. Sivert, t. 3, Warszawa 1969.

Iwański J., Parę uwag o literaturze rosyjskiej, „Kurier” 1908, nr 148.

Kruk S., Repertuar teatru lubelskiego 1864-1890, Warszawa 1979.

Kruk S., Teatr Miejski w Lublinie 1918-1939, Lublin 1997.

Kruk S., Teatr ukraiński w Lublinie, „Kamena” 1973, nr 16.

Kruk S., Życie teatralne w Lublinie (1782-1918), Lublin 1982.

Krzesiński S., Koleje życia, czyli materiały do historii teatrów prowincjonalnych, oprac. S. Dąbrowski, Warszawa 1957.

Krzyżanowski J., Jan Lam. Wstęp do Pism J.L. w pięciu tomach. Wydanie jubileuszowe 1938, t. 1.

Kuligowska A., Teatr łódzki w latach 1863-1888, [w:] Dzieje teatru polskiego, red. T. Sivert, t. 3, Warszawa 1982.

Maly Theatre troupe between 1824 and 1917, https://www.maly.ru/en/history/truppa_17.

Okolski O., Wykład prawa administracyjnego oraz prawa administracyjnego obowiązującego w Królestwie Polskim, t. 2, Warszawa 1882.

Orłowski J., Slavica w prasie lubelskiej lat 1905–1914, „Roczniki Humanistyczne” 1994, z. 7. Prussak M., Rosjanie w Warszawie, „Pamiętnik Teatralny” 1986, z. 4.

Secomska H., Warszawska cenzura teatralna 1863-1890, [w:] Dzieje teatru polskiego, red. T. Sivert, t. 3, Warszawa 1982.

Sivert T., Sceny ogródkowe. Zespoły amatorskie. Wędrowne teatry prowincjonalne w świetle prasy warszawskiej, [w:] Dzieje teatru polskiego, red. T. Sivert, t. 3, Warszawa 1982.

Stoch E., Dzieje klasyki polskiej na scenach lubelskich w latach 1864-1997, Lublin 2012.

Stoch E., Literatura i teatr pod presją cenzury w pierwszej połowie XIX wieku – na przykładzie życia kulturalnego Lublina, [w:] Umysły zniewolone. Literatura pod presją, „Napis” 2009.

Stoch E., Shakespeare in the Lublin Theatre in 19th and 20th centuries, Lublin 2015.

Stoch E., Życie teatralne [w Lublinie i na Lubelszczyźnie w dwudziestoleciu międzywojennym], [w:] Dzieje Lubelszczyzny 1918-1939. Aspekty społeczne, gospodarcze, oświatowe i kulturalne, red. M. Kruszyński, T. Osiński, R. Litwiński, W. Kozyra, D. Magier, Lublin-Warszawa 2023.

Stykowa M.B., Aleksander Ostrowski na scenach lubelskich 1868-1920 (Przyczynek do dziejów teatralnej recepcji Ostrowskiego w Polsce, [w:] A. Ostrowski a problemy rozwoju dramatu rosyjskiego. Materiały z konferencji naukowej zorganizowanej przez Instytur Rusycystyki Uniwersytetu Warszawskiego w dniach 20-21 listopada 1986 roku, red. R. Śliwowski, Warszawa 1991.

Stykowa M.B., Scena lubelska w czasie I wojny światowej, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Scientiarum Artium et Librorum” 1987, t. 8.

Pobrania

Opublikowane

2024-12-31

Jak cytować

Stoch, Elżbieta. „Sztuki Mikołaja Gogola Na Scenie Lubelskiej W Latach 1869–1939. Realizacje Polskie I W języku oryginału”. Slavia Orientalis, t. 73, nr 3, grudzień 2024, s. 43-66, doi:10.24425/slo.2024.152639.

Numer

Dział

Literaturoznawstwo i kulturoznawstwo