English
Українська
Русский
Język Polski
Прізвища Рівненщини із суфіксом -ськ- у контексті германо-слов’янського мовного розвитку
DOI:
https://doi.org/10.24425/slo.2025.157419Анотація
The article is devoted to the study of surnames of the Rivne region with the suffix -s'k- within the context of Germanic-Slavic linguistic development. It is noted that the suffix of relative adjectives -s'k- has ancient Indo-European origins, most probably migrated to the Proto-Slavic language from Germanic languages. Proper personal names with this suffix and its variants are known from the Rus' chronicles, and during the course of social evolution they actively spread within the territory of the Rivne region and the locally adjacent Slavic lands of Ukraine, Poland and Belarus. Most regional surnames are specific from the point of view of motivational semantics and the word-forming system of the Ukrainian language, formed in a lexical-semantic way from words of appellative vocabulary, primarily from toponymic adjectives, some of them are morphological derivatives from various forms of personal names, nicknames (from anthroponymic and from appellative), surnames modelled on toponymic proper personal names.
Посилання
Akty, otnosyashchiyesya k istorii Yuzhnoy i Zapadnoy Rossii, t. 1, Sankt-Peterburg 1863.
Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie, t. І, Lwów 1887; t. ІІІ, Lwów 1890.
Arkhiv Yugo-zapadnoy Rossii, izdavayemyy Vremennoy komissiyey dlya razbora drevnikh aktov, t. І, ch. 2, Kiyev 1861; t. І, ch. 6, Kiyev 1876; t. VI, ch. 1, Kiyev 1883.
Biryla M. V., Byelaruskaya antrapanimiya, Minsk 1966.
Brugmann K., Delbrück B., Grundriss der vergleichenden Grammatik der indogermanischen Sprachen, vol. 2, pt. 1, Strassburg 1906.
Chuchka P., Prizvyshcha zakarpatskykh ukraintsiv: istoryko-etymolohichnyi slovnyk, Lviv 2005.
Dacewicz L., Historia nazwisk na kresach północno-wschodnich Rzeczpospolitej (XVI-XVIII w.), Białystok 2014.
Dovnar-Zapol’skiy M. V., Ves’ Yugo-Zapadnyy kray: spravochnaya i adresnaya kniga po Kiyevskoy, Volynskoy, Podol’skoy guberniyam, Kiїv 1913.
Dubisz S., O „nobilitacji” nazwisk mieszczańskich na Mazowszu w XVII i XVIII w., „Prace Filologiczne” 1985, t. XXXII.
Gramoty velikikh knyazey litovskikh s 1390-1569 god, red. V. Antonovich, Kiyev 2012.
Humetska L. L., Narys slovotvorchoi systemy ukrainskoi aktovoi movy ХІV-ХV st., Kyiv 1958.
Istoriia mist i sil Ukrainskoi RSR. Rovenska oblast, redkol.; holova redkol. A. V. Mʼialovytskyi, Kyiv 1973.
Iushchyshyna O. M., Prizvyshchevi nazwy i prizvyshcha Tsentralnoi Khmelnychchyny ХVІІ-ХХІ st.: dys. … kand. filol. nauk, Vinnytsia 2019.
Khudash M. L., Z istorii ukrainskoi antroponimii, Kyiv 1977.
Kojder M., Antroponimia historyczna wiernych chełmskiej diecezji grecko unickiej (1662-1810), Lublin 2019.
Kojder M., The Historical Anthroponymy of the Ruthenian Population Living in the Historical Territories of the Eastern Lublin Region (On the Material of Registers of Parishes in the Former Greek-Uniate Diocese of Chełm), „Teka Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych” 2020.
Koval A. P., Zhyttia i pryhody imen, Kyiv 1998.
Kowalik-Kaleta Z., Dacewicz L., Raszewska-Żurek B., Słownik najstarszych nazwisk polskich pochodzenie językowe nazwisk omówionych w „Historii nazwisk polskich”, t. І, Warszawa 2007.
Kowalik-Kaleta Z., Historia nazwisk Polskich na tle społecznym i obyczajowym (XII-XV wiek), t. 1, Warszawa 2007.
Lisova L. O., Antroponimiia pivdnia Volynskoi oblasti: avtoref. dys… kand. filol nauk, Lutsk 2014.
Metrychni knyhy pravoslavnykh tserkov Rovenskoho povitu. 1818, [v:] Derzhavnyi arkhiv Zhytomyrskoi oblasti, f. 1, op. 78, spr. 1101.
Meyye A., Obshcheslavyanskiy yazyk, Moskva 2001.
Myezyenka H. M., Dzyeravyaha H. M., Lyashkyevich V. M., Syemyan′kova H. K., Byelaruskaya antrapanimiya, Vitsyebsk 2009.
Mytnik I., Pakhomova S., Antroponimikon ukrainskoho pryvileiovanoho prosharku Х-ХVІІІ st., Warszawa ‒ Siedlce 2024.
Mytnik I., Imiennictwo ziemi chełmskiej w ХVІ-ХVІІ wieku, Warszawa ‒ Lublin 2019.
Nazwiska w Polsce, [w:] https://nazwiska.ijppan.pl/?.
Pakhomova S. M., Evoliutsiia antroponimnykh formul u slovianskykh movakh, Uzhhorod 2012.
Peshchak M. M., Hramoty ХIV st., Kyiv 1974.
Polnoye sobraniye russkikh letopisey. T. 2: Ipat’yevskaya letopis’, Sankt-Peterburg 1908; T. 3: ІV. Novgorodskiye letopisi, Sankt-Peterburg 1841.
Pura Ya. O., Krai nash u nazvakh, ch. 2-4, Rivne 1994-2002.
Pura Ya. O., Suchasni prizvyshcha Rivnenshchyny, ch. I, IV-V, Rivne 1984-1990.
Reabilitovani istoriieiu. Rivnenska oblast, redkol., A. A. Zhyviuk (vidp. sekr.), kn. 3-9, Rivne 2013-2019.
Redko Yu. K., Suchasni ukrainski prizvyshcha, Kyiv 1966.
Rovenskaya dvoryanskaya opeka (1838-1915 rr.), [v:] Derzhavniy arkhіv Rіvnens’koї oblastі, f. 7, op. 1, s. 5.
Shyika S. V., Slovnyk mikrotoponimiv ta mikrohidronimiv Rovenshchyny, Ternopil 2016.
Shyika S. V., Slovnyk narodnykh heohrafichnykh terminiv Rovenshchyny, Ternopil 2016.
Słownik prasłowiański, red. F. Sławski, t. І, Wrocław 1974.
Smoczyński P., Słowiańskie nazwiska patronimiczne, „Z polskich studiów slawistycznych. Językoznawstwo” 1968, Seria 3.
Szulowska W., Antroponimia warszawian w ХVІІ wieku, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica” 2010, № 5.
Telefonnyi dovidnyk Ukrainy. Za alfavitom. Rivne, [v:] https://spravka109.net/ua/ukraine>Rivne.
Teodorovich N. I., Istoriko-statisticheskoye opisaniye tserkvey i prikhodov Volynskoy eparkhii, t. ІІ, Pochayev 1889.
Tsynkalovskyi O., Stara Volyn i Volynske Polissia, t. 1-2, Vinnipeh 1984-1986.
Vstup do porivnialno-istorychnoho vyvchennia slov'ianskykh mov, red. O. S. Melnychuk, Kyiv 1966.
##submission.downloads##
Опубліковано
Як цитувати
Номер
Розділ
Ліцензія
Авторське право (c) 2026 Slavia Orientalis
Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
