English
Українська
Русский
Język Polski
Eponimy jako kategoria naturalna: studium przypadku dotyczące pola eponimów w Leksykonie lwowskim
DOI:
https://doi.org/10.24425/slo.2024.152644Abstrakt
Autor rozważa celowość użycia naturalnej kategoryzacji (rozumianej według Eleanor Rosch oraz innych badaczy) w badaniu eponimii ukraińskiej jako pola leksykalno-frazeologicznego w aspekcie lingwistyczno- kulturowym. Niniejszy artykuł stanowi studium przypadku eponimii w leksyce i frazeologii ukraińskiej miejskiej gwary lwowskiej na podstawie Leksykonu lwowskiego (wydanie czwarte, Lwów, 2019). Jego analiza odpowiednich wyrazów i frazeologizmów, zawartych w tym słowniku, odwołuje się do szerokiego potraktowania eponimów jako jednostek językowych utworzonych od nazw własnych (przez derywację semantyczną lub formalną) lub z ich pomocą. Celem analizy jest ukazanie cech determinujących odniesienie jednostek eponimicznych do centrum lub peryferii ich pola, ze szczególnym uwzględnieniem cech podstawowych nazw własnych wobec roli, którą odgrywają w formie wewnętrznej eponimów, zwłaszcza w wypadku gry słownej. Są to: ich przynależność do danej części mowy, ich charakter i funkcja składniowa, konstytutywny lub marginalny status onomastyczny jednostki podstawowej, ściśle lub quasi-eponimiczny charakter jednostki pochodnej oraz związek derywacyjny eponimu z nazwą własną lub – jednocześnie z nazwą pospolitą.
Bibliografia
Bielovinskii, Illustrirovannyi entsiklopedicheskii istoriko-bytovoi slovarˊ russkogo naroda 18 – nachalo 20 v., Moskva 2007.
Beletskyi A.A., Leksykologiya i teoriya yazykoznaniya. Onomastika, Kiiev 1971.
Entsyklopediia Lvova, ed. A. Kozyts'kyi, Lviv 2010, t. 3.
Entsyklopediya Lvova, ed. A. Kozyts'kyi, I. Pidkova, Lviv 2007, t. 1.
Entsyklopediia ukraiinoznavstva, ed. V. Kubiiovych, Lviv 1994, t. 3.
Etymolohichnyi slovnyk ukrains’koi movy, t. 1-6, ed. O.S. Mel'nychuk, Kyiv 1982-2012.
Głowiński M., Kostkiewiczowa T., Okopień-Sławińska A., Sławiński J., Słownik terminów literackich, ed. J. Sławniński, Wrocław 1976.
Havrylov V., Masovi deportatsii ukraintsiv: vid radianskoho „zmitsnennia natsionalnoi yednosti” do suchasnykh voiennykh zlochyniv Rosii, «Ukrainska pravda», [v:] https://www. pravda.com.ua/columns/2023/06/15/7406695/#:~:text=Прояви%20непокори%20ук-раїнського%20селянства%20часто,червня%20по%20липень%201931%20року.
Horbach O., Arho v Ukraini, Lviv 2006.
Ipsen G., Der neue Sprachbegriff, „Zeitschrift für Deutschkunde” 1932, Heft 46.
Kaleta Z., Teoria nazw własnych, [w:] Polskie nazwy własne. Encyklopedia, red. E. Rzetelska- Feleszko, Kraków 2005. Harding J., Robinson J., Thomas T.Q., The Oxford companion to wine, Oxford 2023.
Kamczatka, [w:] https://www.miejski.pl/slowo-Kamczatka
Khobzey H., Simovych O., Yastrems'ka T., Dydyk-Meush H., Leksykon l'vivs'kyi: povazhno i na zhart. Vydannia chetverte, zminene i dopovnene, Lviv 2019.
Khobzey N., Simovych K., Yastrems'ka T., Dydyk-Meush H., Leksykon l'vivs'kyi povazhno i na zhart, vidp. red. N. Khobzei, Lviv 2009.
Khomiak M., Shakhrai, falshivnyky, rozbiinyky ta kradii, [v:] „Zbruch”, [v:] https://zbruc.eu/ node/87776 .
Koper S., Stańczyk T., Ostatnie lata polskiego Lwowa, Warszawa 2019.
Korotyńska E., Obrażalski. Komedyjka w 1-m akcie z rysunkami, Warszawa 1925.
Lakoff G., Hedges. A study in meaning criteria and the logic of fuzzy concepts, “Journal of Philosophical Logic” 1973, v. 2, № 4.
Makarski W., O nazwie miejscowej Leżajsk, „Roczniki Humanistyczne” 1981, t. XXIX, nr 6.
Nowa księga przysłów polskich i wyrażeń przysłowiowych, t. 1-4, pod red. J. Krzyżanowskiego, Warszawa 1969-1978.
Nowotny-Szybistowa M., Osobliwości leksykalne w języku Stanisława Ignacego Witkiewicza, Wrocław 1973.
Otin Y., Slovar' konnotativnykh sobstvennykh imen, Donetsk 2004.
Perekhrest O., Chomu frankivski marshrutky nazyvayut' «pyzhykamy»? [v:] Kufer, [v:] https:// kufer.media/misto/chomu-frankivski-marshrutky-nazyvayut-pyzhykamy/.
Peugeot. History, [in:] https://me.peugeot.com/en/about-peugeot/peugeot-history.html. Rzetelska-Feleszko E., Nazwy geograficzne, [in:] Współczesny język polski, ed. J. Bartmiński, Lublin 2001.
Rosch E.H., Natural categories, „Cognitive psychology” 1973, № 4.
Shevelieva M., Oleksandr Tarkovs'kyi: Pora nam maty svoye drukovane slovo, «Ukrainskyi interes», [v:] https://uain.press/blogs/1330912-1330912.
Slovnyk ukrayins'koi movy, hol. ed. I.K. Bilodid, t. 1-11, Kyiv 1970-198.
Słownik języka polskiego PWN, [in:] https://sjp.pwn.pl/sjp/przypieprzyc.2512398.html.
The Shorter Oxford English Dictionary on CD-ROM, Editor-in-chief Leslie Brown, Oxford 1993.
„Travaux du cercle linguistique de Prague” 1966, fasc. 2. Les problèmes du centre et de la péripherie de la langue.
Wittgenstein L., Philosophical investigations, Oxford 1986.
Yermolenko S., The category of disembodied proper names and linguistic‑cultural description of Ukrainian eponymy: with special reference to eponyms in Лексикон Львівський, „Slavia Orientalis” 2021, t. LXX, № 3.
Yermolenko S.S., Proper names as a natural category: proverbial phrases with cultural names from the perspective of eponymy research, «Movoznavstvo» 2022, № 1.
Yermolenko S.S., Eponymy and discursive-functional context, «Movoznavstvo» 2021, № 2 (317).
Yermolenko S.S., Movoyu vlasnykh imen: suchasna ukrains’ka eponimiya v interlingvistych-nomu i mizhkulturnomu aspekti, [v:] Ukrains’ka mova i yevropeis’kyi lingvokulturnyi kontekst, vidp. red. B.M. Azhniuk, Kyiv 2019.
Zadeh L.A., Fuzzy sets, “Information and control” 1965, vol. 8, № 3.
Żebrowski R., Wilhelm Zuckerkandel, [w:] Polski Słownik Judaistyczny, [w:] https://web. archive.org/web/20181230233606/http://www.jhi.pl/psj/Zukerkandel_Wilhelm.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Slavia Orientalis
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
