Methods of Working with Documentary Material in Elena Gremina’s Documentary Drama

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest dramaturgii dokumentalnej Jeleny Greminy (1956‑2018) – dramatopisarki, scenarzystki, reżyserki, współzałożycielki moskiewskiego Teatru.doc. Jego celem jest odpowiedź na dwa pytania: w jaki sposób J. Gremina stosuje i modyfikuje w swoich dramatach istniejące wcześniej metody pracy z dokumentem oraz na czym polega oryginalność artystycznego opracowania materiału dokumentalnego w jej sztukach? Materiał badawczy stanowią dramaty dokumentalne o tematyce społecznej i politycznej: Сентябрь.doc (2004), Час восемнадцать (2010), Двое в твоем доме (2011), 150 причин не защищать Родиnu (2013), Помолвка (2016), 67/871 (Документальная пьеса о 871 дне блокады в 67 историях) (2017). Przeglądowa analiza dramatów potwierdziła, że są one napisane zgodnie z trzema głównymi strategiami artystycznymi i dzielą się na „ortodoksyjny verbatim”, dramaty trybunału i fabularyzowane dokumenty. Punktem wyjścia dla wszystkich sztuk jest technika verbatim, ale J. Gremina dosyć swobodnie posługuje się w nich także innymi metodami pracy z dokumentem, znanymi z praktyki teatralnej rekonstrukcji wydarzeń, niemieckiego dramatu dokumentu lat sześćdziesiątych oraz z dramatu epickiego. Autorka konstruuje zaangażowanie odbiorcy przez wzywanie do empatii wobec trudnych wydarzeń i włączanie publiczności do udziału w spektaklach, co pozwala określić jej polityczny dramat dokumentalny zarówno jako literaturę zaangażowaną, jak i angażującą.